همه چیزهایی که در مورد اسید فولیک باید بدانیم

فولات و اسید فولیک از اشکال یک نوع ویتامین B محلول در آب است. فولات به طور طبیعی در غذاها وجود دارد و اسید فولیک، شکل مصنوعی این ویتامین است.

غذاهایی که به طور طبیعی حاوی فولات زیادی هستند عبارتند از

• سبزیجات برگ (مانند اسفناج، کلم بروکلی و کاهو)،
• بامیه،
• مارچوبه،
• میوه ها (مانند موز، خربزه و لیمو)،
• لوبیا،
• قارچ،
• گوشت (مخصوصا کبد و کلیه گاو و گوسفند)،
• آب پرتقال
• آب گوجه فرنگی

اسید فولیک برای جلوگیری و درمان کمبود فولات و همچنین درمان عوارض کمبود اسید فولیک از جمله کم خونی و عدم توانایی روده برای جذب مواد مغذی مورد استفاده قرار می گیرد.

قرص اسید فولیک همچنین برای درمان شرایطی که معمولا با کمبود فولات همراه است، از جمله کولیت اولسراتیو، بیماری کبدی، الکلیسم و دیالیز کلیوی، مورد استفاده قرار می گیرد.

زنان باردار یا حامله معمولا اسید فولیک را برای جلوگیری از سقط جنین و «نقص لوله عصبی » با دوز بالاتری (معمولا 5 میلی)مصرف می کنند.

در برخی از افراد از اسید فولیک برای جلوگیری از سرطان روده بزرگ یا سرطان سرویکس استفاده می شود. همچنین اسید فولیک برای جلوگیری از بیماری های قلبی و سکته مغزی و همچنین کاهش میزان ماده ای به نام هموسیستئین در خون استفاده می شود.سطح هوموسیستئین بالا ممکن است با افزایش خطر بیماری قلبی همراه باشد.

سایر موارد استفاده اسید فولیک :

• از دست دادن حافظه
• بیماری آلزایمر
• کاهش شنوایی مرتبط با سن
• جلوگیری از آسیب زودرس ماکولا (AMD) مرتبط با سن
• کاهش علائم پیری
• ضعف استخوان (پوکی استخوان)
• سندرم پای بی قرار
• برخی اختلالات خواب
• افسردگی
• درد عصبی و عضلانی
• ایدز
• بیماری پوستی به نام ویتیلیگو
• یک بیماری ارثی به نام Syndrome Fragile-X
• کاهش عوارض جانبی مضر درمان با داروهای کاهنده ایمنی مانند متوترکسات
• بیماری های لثه

هشدارها

به علت پتانسیل عوارض جانبی و تداخل با داروها، باید مکملهای غذایی را تنها تحت نظارت یک متخصص مراقبت بهداشتی مصرف کرد. در دوز معمولی، عوارض جانبی اسید فولیک نادر است.

دوزهای بسیار بالا می توانند باعث مشکلاتی از قبیل: مشکلات معده، مشکلات خواب ، مشکلات پوستی ، از دست دادن اشتها ، تهوع ، تشنج و… شوند.

برای مصرف بیش از 800 میکروگرم اسید فولیک روزانه حتما باید با پزشک خود مشورت کنید.

اسید فولیک می تواند نشانه هایی از کمبود ویتامین B12 را که می تواند باعث آسیب دائمی به سیستم عصبی شود، پنهان کند. مصرف هر یک از ویتامین های گروه B برای مدت طولانی می تواند منجر به عدم تعادل سایر ویتامین های مهم ب شود. به همین دلیل گاهی توصیه می شود که همه ویتامین های گروه ب را باهم مصرف کنید.

افرادی که در معرض تشنج و سرطان هستند نباید بدون هماهنگی با پزشکان خود اسید فولیک مصرف کنند.

میزان مصرف

دوزهای زیر در تحقیقات علمی مورد تایید قرار گرفته اند البته همیشه باید دوز دارو را پزشکتان تایید کند و خوددرمانی توصیه نمی شود:

• برای کمبود فولیک اسید: دوز معمول 250 تا 1000 میکروگرم روزانه
• برای جلوگیری از نقص لوله عصبی: حداقل 400 میلی گرم اسید فولیک در روز از قبل از اقدام به بارداری و ادامه در اولین ماه بارداری .همچنین زنان با سابقه بارداری قبلی با نقص لوله عصبی یا برخی شرایط خاص دوز توصیه شده معمولا 4 میلی گرم در روز از یک ماه قبل از بارداری شروع می شوند و به مدت سه ماه پس از تخمک گذاری ادامه می یابد.
• برای کاهش خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ: 400 میکروگرم در روز
• برای درمان سطوح بالای هموسیستئین در خون: 0.5 تا 5 میلی گرم (میلی گرم) در روز
• برای بهبود پاسخ به داروها برای افسردگی: 200 تا 500 میکروگرم در روز
• برای ویتیلیگو: 5 میلی گرم به طور معمول دو بار در روز مصرف می شود
• برای کاهش سمیت همراه با درمان متوترکسات برای آرتریت روماتوئید (RA) یا پسوریازیس: 1 میلی گرم در روز احتمالا کافی است، اما ممکن است تا 5 میلی گرم در روز نیز استفاده شود.
• برای جلوگیری از دژنراسیون ماکولا: اسید فولیک 2.5 میلی گرم، ویتامین B12 (سیانکوبالامین) 1000 میکروگرم و ویتامین B6 (پیریدوکسین) 50 میلی گرم روزانه.

تداخلات دارویی

آنتی بیوتیک ها علی الخصوص تتراسایکلین: اسید فولیک نباید همزمان با آنتی بیوتیک تتراسایکلین مصرف شود زیرا این امر باعث کاهش جذب و اثربخشی این دارو می شود.

فنی تویین (Dilantin): فنی توئین یکی از انواع داروهای ضد تشنج است که ممکن است سطوح فولات در بدن را کاهش دهد.از طرف دیگر، اسید فولیک ممکن است با کاهش اثر فنی توئین خطر تشنج را افزایش دهد

پیریمتیامین (داراپیم): پیریمتامین دارویی است که برای پیشگیری و درمان مالاریا و درمان توکسوپلاسموز استفاده می شود. اسید فولیک ممکن است دوز موثر دارو را تغییر دهد.

داروهای شیمی درمانی: اسید فولیک ممکن است مقادیر 5-فلوروکورازیل و کپسیباتین (Xeloda) را به میزان خطرناکی در بدن افزایش دهد. اگر شما تحت شیمی درمانی قرار می گیرید، قبل از مصرف مکمل ها یا گیاهان دارویی با متخصص انکولوژی خود مشورت کنید.

داروهایی که سطح اسید فولیک را پایین می آورند:

داروهای زیر ممکن است با جذب فولات از بدن تداخل داشته باشد، به این معنی که در هنگام مصرف آنها باید تحت نظر پزشکتان مکمل اسید فولیک مصرف کنید:

• آنتی اسیدها مسدود کننده های H2: برای کاهش اسید معده، از جمله سایمتیدین (تاگامت)، فاموتییدین (پپید) و رانیتیدین (زانتیک)
• مهار کننده های پمپ پروتون: برای کاهش اسید معده، از جمله لانسوپرازول ، امپرازول (پریلوسک) و رابپرازول (Aciphex)
• داروهای کاهنده کلسترول، از جمله کلستیپول (Colestid)، کلستیآمینین (Questran) و کلسولام (Welchol)
• داروهای ضد تشنج: از جمله فنوباربیتال، پریمیدون (میسولین) و کاربامازپین (تگراتول)
• داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAIDs): از جمله ایبوپروفن (Advil، Motrin) و ناپروکسن (Aleve)
• سولفاسالازین (Azulfidine): مورد استفاده برای درمان بیماری التهابی روده (IBD) و آرتریت روماتوئید (RA)
• پیریمتامین (داراپیم):که برای پیشگیری و درمان مالاریا و برای درمان توکسوپلاسموز استفاده می شود.
• Trimethoprim: آنتی بیوتیک مورد استفاده برای درمان عفونت های دستگاه ادراری.
• متوترکسات، داروهای مورد استفاده برای درمان سرطان، آرتریت روماتوئید (RA) و پسوریازیس، مقدار اسید فولیک را در بدن کاهش می دهد.اگر متوترکسات را برای روماتوئید آرتریت یا پسوریازیس مصرف کنید، پزشک ممکن است دوز بالاتری از اسید فولیک را برای شما تجویز کند، که به کاهش عوارض جانبی متوترکسات کمک می کند. با این حال، افرادی که متوترکسات را برای سرطان مصرف می کنند، نباید از مکمل اسید فولیک استفاده کنند مگر اینکه پزشکشان به آنها گفته شود. اسید فولیک ممکن است با اثرات متوترکسات بر سرطان تداخل کند.

بیشتر بخوانید:

ویتامین های بی و سلامت مغز

ویتامین های ضروی بعد از سن 40 سالگی برای آقایان و خانم ها

برخی از منابع انگلیسی برای مطالعه بیشتر: 1- سایت مایوکلینیک 2-سایت وب ام دی 3-سایت کلینیک کلیولند 4-NIH

این مطلب فقط برای آموزش اطلاعات عمومی پزشکی برای عموم مردم است و به هیچ عنوان جنبه تشخیصی درمانی ندارد و جایگزین ویزیت تخصصی و حضوری پزشک نیست.

دکتر مصطفی امیری متخصص مغزواعصاب و فوق تخصص اختلالات خواب

بورد تخصصی مغزواعصاب از دانشگاه تهران

فلوشیپ اختلالات خواب از اسپانیا

برخی منابع:

Bleie O, Semb AG, Grundt H, Nordrehaug JE, Vollset SE, Ueland PM, et al. Homocysteine-lowering therapy does not affect inflammatory markers of atherosclerosis in patients with stable coronary artery disease. J Intern Med. 2007 Aug;262(2):244-253.

Booth GL, Wang EE. Preventive health care, 2000 update: screening and management of hyperhomocysteinemia for the prevention of coronary artery disease events. The Canadian Task Force on Preventive Health Care. CMAJ. 2000;163(1):21-29.

Chowers Y, Sela B, Holland R, Fidder H, Simoni FB, Bar-Meir S. Increased levels of homocysteine in patients with Crohn’s disease are related to folate levels. Am J Gastroenterol. 2000;95(12):3498-3502.

Choi S-W, Mason JB. Folate and carcinogenesis: an integrated scheme. J Nutr. 2000:130:129-132.