همه چیز در مورد دیسک کمر

همه چیزهای مهم در مورد دیسک کمر از تشخیص تا درمان

بزارید از اینچا شروع کنم که همه ما دیسک کمر داریم! همه بدون استثنا! دیسک کمر یا همون دیسک ستون فقرات در واقع یه چیزی شبیه لاستیک ژله ایه که بین مهره های ستون فقرات قرار می گیره و باعث میشه که ستون فقرات ما هم خاصیت انعطاف پذیری پیدا کنه و هم ستون فقرات رو محافظت می کنه در واقع چیزی که بین مردم به دیسک کمر شهرت داره چیزی نیست جز بیرون زدگی دیسک کمر!

خوب یعنی چی؟ شکل زیر رو ببینید:

همینطور که در تصویر بالا می بیند سمت چپ یک دیسک سالم قرار داره و سمت راست دیسکی روی میبینیم که بیرون زده و روی اون رشته عصبی (زرد رنگ) فشار آورده و این فشار باعث درد تیرکشنده به باسن و پا و همچنین علائم دیگه دیسک کمر می شه

برای درمان دیسک کمر مرکز تخصصی جایروس بهترین مرکز با پزشکان متخصص در دیسک کمر هست (کلیک کنید)

دیسک ستون فقرات حاوی یک مرکز نرمتر در داخل و یک قسمت بیرونی سختتر است.

فتق دیسک زمانی رخ می ده که قسمت نرم وسطی از قسمت سخت بزنه بیرون و روی رشته های عصبی فشار بیاره. دیسک بیرون زده ممکن است اعصاب نزدیک را تحریک کند و باعث درد، بی حسی یا ضعف در یک دست یا پا شود.

از سوی دیگر در بسیاری از افراد علائم ناشی از دیسک فتق وجود ندارد ولی فتق مختصر دیسک وجود دارد.

اکثر افراد مبتلا به فتق دیسک هیچگاه نیاز به جراحی ندارند.

علائم بیشتر در پشت کمر (ستون فقرات کمری) رخ می دهد، گرچه می تواند در گردن (ستون فقرات گردن) نیز رخ دهد.

شایع ترین علائم و نشانه های دیسک فتق دیسک عبارتند از: درد دست یا پا (بسته به اینکه درد دیسک کمر است یا گردن)

اگر فتق دیسک شما کمری باشد معمولا احساس درد شدید در باسن، ران و ساق دارید. اگر فتق دیسک در گردن باشد، درد به طور معمول در شانه و بازو شدیدتر است. این درد زمانی که سرفه، عطسه یا حرکت گردن دارید بدتر می شود.

علت بیرون زدگی دیسک کمر چیست؟

بیرون زدگی دیسک اغلب به علت سایش و سفتی تدریجی و پیری دیسک است. هنگامی که سن تان بالا میرود، دیسک های ستون فقرات به مرور بخشی از آب خود را از دست می دهند و این باعث می شود آنها کمتر انعطاف پذیر باشند و مستعد ابتلا به پوسیدگی و یا پاره شدن شوند. حتی با یک صدمه خفیف

اکثر مردم نمی توانند بطور دقیق علت و زمان شروع فتق دیسک خود را مشخص کنند. گاهی اوقات، استفاده از عضلات پشت به جای محوری و عضلات ران، برای بلند کردن اجسام بزرگ و سنگین، می تواند به یک فتق دیسک منجر شود. به ندرت، ضربه یا آسیب مانند سقوط یا ضربه به پشت می تواند بیرون زدگی دیسک ایجاد کند.

فاکتورهایی که خطر ابتلا به بیرون زدگی دیسک را افزایش می دهند عبارتند از:

• وزن بیش از حد بدن باعث ایجاد فشار زیادی و اضافی روی دیسک در قسمت پشت و کمر شما می شود.
• افرادی که مشاغل سخت و کارهای سنگین را دارند، خطر ابتلا بیشتری برای بیرون زدگی دیسک دارند. بلند کردن، تکان دادن، فشار دادن، خم شدن به سمت چپ و راست و چرخش نیز ممكن است خطر ابتلا به بیرون زدگی دیسک را افزایش دهد.
• ژنتیک بعضی افراد مستعد ابتلا به دیسک فتق دیسک می شوند.

در صورت داشتن علائم زیر نیاز به مراجعه فوری به اورژانس وجود دارد:

• علائم در حال تشدید: درد، بی حسی یا ضعف تشدید شونده،طوری که شما نمیتوانید فعالیتهای معمول روزانه خود را انجام دهید
• بی اختیاری ادراری یا عدم درک پر شدن مثانه
• بی حسی ناحیه پرینه (ران و بخش هایی از باسن)
• ضعف عضلات پاها

پیشگیری از ایجاد بیرون زدگی دیسک:

• ورزش. تقویت عضلات حمایت کننده ستون فقرات به تثبیت و حمایت بهتر از ستون فقرات کمک می کند. در ادامه مقاله فیلم آموزشی ورزش های کمر قرار داده شده
• حفظ پوسچر (وضعیت) درست باعث کاهش فشار روی ستون فقرات و دیسک های شما می شود. سعی کنید همیشه پشت خود را مستقیم و صاف نگه دارید، مخصوصا وقتی که برای مدت طولانی نشسته باشید.
• اشیاء سنگین را به درستی بردارید طوری که پاهایتان – نه کمرتان – بیشترین کار را انجام دهد (فشار باید بر پاها وارد شود نه کمر).
• حفظ وزن در محدوده سالم. وزن بیش از حد فشار بیشتری بر ستون فقرات و دیسک ها ایجاد می کند و باعث افزایش احتمال بیرون زدگی دیسک می شود

فیلم آموزشی برخی تمرینات ورزشی بهبود دیسک کمر

تشخیص دیسک کمر بیرون زده:

تشخیص دیسک بیرون زده معمولا توسط متخصص مغزواعصاب یا ارتوپد انجام می شود .در طول معاینه فیزیکی، دکتر ممکن است از شما بخواهد که تخت خوابانید و پاهای خود را بالا بیاورید تا بتواند علت دردتان را تعیین کنید.

پزشک شما همچنین ممکن است امتحانات عصبی زیر را انجام دهد تا وضعیت شما را چک کند:

• رفلکس های عضلانی
• ارزیابی قدرت عضلات
• توانایی راه رفتن
• توانایی احساس لمس، فشار و لرزش

در اکثر موارد دیسک بیرون زده، یک معاینه فیزیکی کامل و یک مرور سابقه پزشکی همه مواردی است که برای تشخیص لازم است. اگر پزشک شما مشکوک به یک وضعیت دیگر باشد یا نیاز به دیدن اعصابی که تحت تاثیر قرار می گیرند داشته باشد، ممکن است یک یا چند آزمایش زیر را انجام دهد.

آزمایشات تصویربرداری

عکس های ساده کمر (گرافی ساده کمری) دیسک های بیرون زده را تشخیص نمی دهد، اما ممکن است برای بررسی علل دیگر درد پشت، مانند عفونت، تومور، مسائل مربوط به انحنای ستون فقرات یا استخوان های شکسته انجام شود.
تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI). بهترین وسیله تشخیصی دیسک کمر است و با میدان مغناتیسی کار می کند (اشعه ندارد)
میلوگرام: مایعی رنگی به نخاع تزریق می شود و سپس اشعه ایکس گرفته می شود. این آزمایش نیز می تواند فشار روی نخاع یا اعصاب شما را نشان دهد. البته این روش دیگر چندان استفاده نمی شود.

آزمایش نوار عصب عضله

مطالعات الکترومیوگرافی و هدایت عصبی بطور دقیق اندازه گیری می کند که چگونه امواج الکتریکی در امتداد بافت عصبی حرکت می کنند. این مطالعات می تواند موقعیت مکانی آسیب عصبی را دقیقا مشخص کند. این تست در کلینیک جایروس در دسترس است.

درمان دیسک کمر بیرون زده

به طور کلی در اغلب افراد اجتناب از موقعیت های دردناک و انجام تمرین های ورزشی برنامه ریزی شده و رژیم های دارویی ضد درد – علائم را در اکثر افراد در طی چند روز یا چند هفته کاهش می دهد.

داروها

داروهای ضد درد بدون نیاز به نسخه:

• اگر درد شما خفیف یا متوسط باشد، پزشک ممکن است به شما بگوید که داروهای ضد درد مانند ایبوپروفن (Advil، Motrin IB، دیگران) یا ناپروکسن مصرف کنید.
• اگر درد شما با داروهای بدون نسخه بهبود نیابد، پزشک شما ممکن است برای مدت کوتاهی داروهایی مانند کدئین یا ترکیبی از اکسی کدون و استامینوفن (Percocet، OxyContin، and others) را تجویز کند. گیجی، حالت تهوع، منگی و یبوست ممکن است برخی از عوارض جانبی این داروها باشد.
• داروهایی که در ابتدا برای کنترل تشنج نیز طراحی شده اند نیز ممکن است در درمان دردهای عصبی که اغلب در ارتباط با دیسک بیرون زده وجود دارد مفید باشند.
• اگر اسپاسم عضلانی داشته باشید، ممکن است شل کننده عضلانی نیزتجویز شود. خواب آلودگی و سرگیجه عوارض جانبی رایج این داروها است.
• تزریق کورتون: کورتیکواستروئیدهای سرکوب کننده التهاب ممکن است با تزریق مستقیم به ناحیه اطراف اعصاب نخاعی تزریق شوند. گاهی اوقات یک دوره کوتاه مدت استروئیدهای خوراکی برای کاهش تورم و التهاب تجویز می شود.

درمان های تکمیلی

اگر درد شما ظرف چند هفته حل نشده باشد، پزشک شما ممکن است فیزیوتراپی را نیز پیشنهاد کند. فیزیوتراپ ها می توانند تمریناتی برای کم کردن درد یک دیسک انجام دهند.

تعداد بسیار کمی از افراد مبتلا به دیسک بیرون زده در نهایت به جراحی نیاز دارند. اگر درمانهای محافظه کارانه پس از شش هفته بهبود علائم شما را بهبود نبخشند، ممکن است دکتر به شما عمل جراحی را پیشنهاد کند، به خصوص اگر شما همچنان علادم زیر را تجربه کنید:

ضعف یا بی حسی
دشواری در ایستادن یا راه رفتن
از دست دادن کنترل مثانه یا روده (بی اختیاری ادرار یا مدفوع)

در بسیاری از موارد، جراحان تنها قسمت بیرون زده دیسک را بر می دارند. با این حال، به ندرت، کل دیسک باید برداشته شود. در این موارد، ممکن است لازم باشد که مهره ها با وسیله ای فلزی برای ثبات ستون فقرات به هم متصل شوند. به ندرت، جراح شما ممکن است جاگذاری یک دیسک مصنوعی را پیشنهاد کند.

برخی از درمان های جایگزین و مکمل ممکن است به کاهش درد کمر مزمن کمک کنند.

برخی مثالها عبارتند از:

• کایروپراکتیک : نوعی ماساژ خاص ستون فقرات برای مقابله با کمر درد است که حداقل یک ماه انجام می شود و تاحدی موثر است.
• طب سوزنی به نظر می رسد درد مزمن پشت و گردن را به میزان قابل توجهی کاهش می دهد.
• ماساژ. این درمان نیز اگر صحیح انجام شود می تواند برای افراد مبتلا به کمردرد مزمن مفید باشد.
• یوگا ترکیبی از فعالیت بدنی، تمرین تنفس و مدیتیشن، یوگا می تواند عملکرد حرکتی را بهبود بخشد و برخی از افراد را از درد پشت مزمن رهایی می دهد.

بیشتر بخوانید:

تمارین ورزشی بهبود دیسک کمر

تفاوت تنگی کانال نخاعی با دیسک کمر

دیسکوپاتی چیست؟

پاسخ به سولات رایج در مورد کمردرد

برخی از منابع انگلیسی برای مطالعه بیشتر: 1- سایت مایوکلینیک 2-سایت وب ام دی 3-سایت کلینیک کلیولند 4-NIH

این مطلب فقط برای آموزش اطلاعات عمومی پزشکی برای عموم مردم است و به هیچ عنوان جنبه تشخیصی درمانی ندارد و جایگزین ویزیت تخصصی و حضوری پزشک نیست.

دکتر مصطفی امیری متخصص مغزواعصاب و فوق تخصص اختلالات خواب

بورد تخصصی مغزواعصاب از دانشگاه تهران

فلوشیپ اختلالات خواب از اسپانیا

برخی منابع:

منبع 1

منبع 2