اختلال شخصیت مرزی را بیشتر بشناسیم

اختلال شخصیت مرزی شایع ترین نوع اختلال شخصیت به شمار می اید که متاسفانه درک ضعیفی از ان در بین متخصصان و جامعه وجود دارد. در این جا سعی می کنیم توصیفی از ویژگی های این اختلال بدهیم تا در شناخت آن دقیق تر شویم.

سه حوزه مهم که افراد دچار شخصیت مرزی در ان دچار اشکال هستند و هرکدام روی هم دیگر اثر می گذارند شامل: تفکر، احساس و رفتار تکانشی است.

تفکر

جداسازی: افراد دچار اختلال شخصیت مرزی به دلیل مشکلات زیست شناختی استدلال و درک خاصی دارند. آنان مردم و موقعیت ها را به سیاه یا سفید یا تماما خوب یا تماما بد تقسیم می کنند. این طرز فکر جداسازی نامیده می شود. آنان حتی خود را با این عبارات طبقه بندی می کنند، بنابراین یک قدم کوچک اشتباه باعث می شود تا این گونه فکر کنند؛ من بدترین انسان روی زمین هستم.

اغلب افراد قادر هستند ویژگی های خوب و بد را همزمان با هم در دیگران ببینند. اما افراد مرزی نمی توانند در یک زمان هم تصویر خوب و هم تصویر بدی از دیگران در ذهن داشته باشند.

آنان سایرین را به شکل رقیب یا کسی که قصد خارج راندن او از میدان را دارد می بینند. این افراد به سختی اعتماد می کنند و بدگمان هستند، همواره در حال آماده باش هستند و در جستجوی نشانه نشانه ای از طرد شدن احتمالی هستند. فرد مرزی نه تنها به دیگری احترام می گذارد و او را تحسین می کند، بلکه او را به طور غیرحقیقی بسیار ارزنده می سازد و سپس هنگامی که از آن فرد ناامید شد، او را از اوج به پایین پرت می کند.

روابط عاشقانه محدوده پرخطر دیگری است. آیا تا به حال با فردی که در اولین ملاقات بسیار تاثیرگذار بوده باشد برخورد کرده اید؟ فکر کردن به یک رابطه مستحکم و طولانی و جالب و هیجان انگیز است. بیشتر مردم به هر حال، برنامه بلندمدتی را برای این منظور در نظر می گیرند و قطعا در دومین روز ملاقات، با فرد تازه وارد ازدواج نمی کنند. اما احتمال دارد که یک زن یا مرد مرزی این کار را بکند. او ممکن است چنین فکر کند این مرد تناه عشق زندگی من است! نمی توانم بدون او زندگی کنم! سپس همگامی که متوجه می شود تصمیم شتاب زده ای گرفته است درصدد باطل کردن آن بر می آید، و این گونه است که ممکن است دچار حملات هراس شود و تصمیم بگیرد دست به خودکشی بزند یا برروی ماشین مرد اسید بپاشد.

قطع ارتباط با واقعیت: این یک موقعیت بحرانی شدید است که در طی ان فرد مرزی برای برهه ای از زمان احساس جدایی از واقعیت را تجربه می کند. در تو ضیح این احساس ، فرد مرزی چنین می گوید: گاهی وقت ها احساس می کنم که یک ادم مکانیکی در حال حرکت هستم. هیچ چیز واقعی نیست چشمانم تار می بیند و این درست مایید این است که یک فیلم اطراف من در جریان است. هنگامی که باز می گردم دوستان و اطرافیان به من می گویند که چیزهایی گفتی یا کارهایی کردی که خودم می توانم انها را به یاد بیارم.

احساس

افراد مبتلا به شخصیت مرزی احساساتی مشابه احساسات همه ما را تجربه می کنند. تفاوت در این است که در این افراد احساسات براساس خوب یا بد بودن آنها طبقه بندی می شوند.

دکتر مارشا لینهان چنین می گوید افراد مبتلا به شخصیت مرزی مانند کسانی هستند که بیش از 90 درصد بدنشان دچار سوختگی درجه سوم شده است. فاقد پوست احساسی بودن، باعث می شود تا این افراد با کوچکترین تماس و تلنگر دچار احساس درد و رنج شدید شوند.

خلق: افراد مرزی بی ثباتی خلق کوتاه مدت و شدید، تحریک پذیری، یا اضطراب را تجربه می کنند. بیشتر افراد هنگامی که احساس بدی دارند می توانند فدم هایی را جهت بهبود حالشان بردارند. می توانند تا حدی نحوه بروز خلق شان را را کنترل کنند. اما افراد دچار شخصیت مرزی این کار را دشوار یا حتی غیرممکن می دانند. اضطراب و افسردگی جزئی از چشم انداز هر روزه ایشان است.

احساس پوچی: افراد مرزی همچنین احساس مزمن پوچی را تجربه می کنند که با فقدان هویتشان در هم تنیده است. یک فرد دچار شخصیت مرزی چنین می گوید: من از درون احساس خالی بودن می کنم بنابراین تلاش می کنم تا همیشه خود را مشغول نگه دارم. مهمانی برگزار می کنم. وارد روابط جدید می شوم، سیگار می کشم، شغلم را تغییر می دهم یا به دیدن فیلم می روم. اما هیچ چیز این خلا را پر نمی کند.

برای افراد مرزی اینکه دیگران درباره او بد فکر نکنند بسیار مهم است. آنها در این راه ممکن است مقیاس های بسیار سخت گیرانه ای در نظر بگیرند، که در حقیقت در تغییر عقیده دیگران نسبت به او نتیجه عکس دارد.

خشم هیجان شایعی در میان افراد دچار شخصیت مرزی است. بعضی افراد به هر ترتیبی از بروز خشم شان ناتوان هستند و یا ان را به شیوه افسردگی، تلاش هایی برای خودکشی، یا اسیب به خود بروز می دهند.

یکی از نشانه های افراد مرزی ترس از طرد شدن حقیقی یا خیالی است البته ترس از طرد شدن و تنها ماندن یکی از محرک های اولیه تعامل یک فرد مرزی با اشخاص دیگری همچون شماست. به دلیل همین ترس افراد مرزی به طور پیوسته به دنبال محبت و اطمینان هستند تا به کمک آن با فقدان اعتماد اعتماد به نفس خود مبارزه کنند. افراد مرزی به شدت به اطرافیان وابسته هستند و دیگران برایشان حکم قایق نجات را دارد. به دلیل عدم توانایی در کنترل خویشتن، این افراد احتمالا به تلاش برای تصاحب و کنترل تمام موقعیت ها روی می آورند تا از این طریق دنیای بی نظم و پرهرج و مرج خود را هرچه بیشتر قابل پیش بینی و قابل کنترل کممد.

شرم: ارفاد دچار شخصیت مرزی نه تنها احساس شرمساری می کنند، بلکه به شدت دچار احساس ننگین بودن، بی ارزشی، نقصان یا حتی مسمومیت در هسته وجودی خود دارند نه فقط به خاطر خطایی که ازآنها سرزده است بلکه به طورکلی به این دلیل که در این دنیا هستند.

رفتار

افراد دچار شخصیت مرزی حتی چنانچه افکار و هیجانات محرک مشابهی در پس رفتار خود داشته باشد، عملکرد مشابهی ندارند. یکی ممکن است اعتماد به نفس پایینش را در پشت ظاهر جسور و معتمد به نفس خود پنهان کند. دیگری از هم پاشیده است و برای در امان ماندن از رفتارهای تکراری خوداسیب رسانش نیاز به بستری شده در بیمارستان دارد.

کنترل رفتار برای افراد مرزی در بعضی موقعیت های خاص دشوار است و در مقابل شاید در سایر موقعیت ها به راحتی رفتار کنند و کاملا شایسته باشند.

برون کنشی و درون کنشی: افراد مرزی گرایش دارند تا با اضطرابشان به سه شیوه روبرو شوند: برون کنشی، درون کنشی، و یا ترکیب هردو.

افرادی که که برون کنشی می کنند درد و رنج خود را به خارج و به سوی کسانی که بیش از همه دوست دارند نشانه می روند، آنها را سرزنش می کنندف نقد می کنند و حتی به اشتباه متهم می کنند، آنها همچنین ممکن است درگیر برون ریزی های رفتاری تکانشی و وحشیانه شوند: روابط جنسی پرخطر و بدون هدف، عصبیت و پرخاشگری و حتی رفتارهای مجرمانه.

برعکسف افرادی که درون کنشی می کنند معمولا خود را هدف درد و رنج قرار می دهند. این افراد به رفتارهای خودآسیب رسان مانند تلاش برای خودکشی و با خودآزاری گرایش دارند. بعضی از انها ممکن است بخاطر امنیت خودشان نیاز به بستری شدن در بیمارستان داشته باشند.

درون کنشی ممکن است به مصرف الکل و مواد و اختلالات خوردن شود.

حمید ضرابی

روانشناس بالینی