شخصیت کودک روی صفحه نقاشی

بچه ها به نقاشی علاقه زیادی دارند و آنچه را که میکشند بازتاب درونی آنهاست.بیشتر بچها به کارهای هنریشان فکر نمیکنند و به همین خاطر آنها را سانسور نمی کنند.در طول سالهای گذشته نقاشی کودکان به عنوان بخش مهمی از تشخیص های روان شناسی کودک بوده .یک نقاشی ساده میتواند نگاه کلی جهان بینی کودک ، نقش آن در خانواده و روابطش با دیگر اعضای و همچنین اعتماد به نفس نمایان کند .همین نقاشی همچنین میتواند میزان استحکام او و خانواده را نشان دهد.نقاشی کودکان حتی میتواند اوضا فرهنگی و نوع رفتار تک تک اعضای خانواده را نیز بیان کند .توجه داشته باشید که شما نباید موضوع نقاشی کودک خودتان را تعیین کنید و همینطور نباید بالا سر او بنشینسد و به میل خود به آن مدادرنگی بدهید. او را در نقاشی کردن آزاد بگذارید و در پایان نقاشی، از کودک بخواهید که در مورد نقاش اش با شما حرف بزند .کودکان را به کشیدن تشویق کنید ولی از اجبار کردنشان بپرهیزید.

تفسیرهای نقاشی کودکان

کوه: بر حسب آنکه کوه با خطوطی ملایم و انحنادار کشیده شوند و یا آنکه افق را برای شکلهای زاویه دار بپوشانند باید به گونه های متفاوت تفسیر شوند. کوه های خشک و نوک تیز معرف مشکلات کودک و موانعی هستند که در سر راه او وجود دارند. بالعکس کوه های انحنادار یا تپه های سرسبز به منزله نماد سینه مادر و معرف عشق، تغذیه و عطوفت اند.

آب: آب سرچشمه حیات است و در نقاشی معرف قدرت زنانه، هیجانها، دریافتهای حسی و نیروی تخیل است. دریاچه یا اقیانوس نیاز به حمایت مادرانه را برجسته می سازند. اگر در یک ردیف نقاشی کودک با غلبه آب مواجه میxadشویم میxadتوانیم فلرض کنیم که با کودکی فعل پذیر سر و کار داریم که عوامل پیرامونی را با هیجان پذیری مفرط و دریافت پذیری گسترده احساس میxadکند. وقتی آب به صورت باران درآید مشخص کننده وجود زمینه غمگینی یا افسردگی است و هنگامی که قطره های باران همه صفحه کاغذ را در برگیرند و جای خالی باقی نگذارند با کودکان مضطرب سر و کار داریم..

رنگین کمان: به منزله پلی بین آسمان و زمین، معرف قدرتی الهی و حمایت سحرآمیز است که می توان در پناه آن به آرامش دست یافت. رنگین کمانل نشانه بازگشت به آغوش مادرانه و جستجوی حمایت اوست. اما نمیxadتوان گفت که انحصاراً در موقعیتهای ضربه آمیز به تصویر کشیده می شوند چه مبین گذار از هوای بد به هوای آفتابی نیز هست.

خورشید: نماد جهانی، معرف تجدید حیات جاودانه است. نورافشانی خورشید معرف نور درونی، هشیاری و جنبه تعقلی است. خورشید به عنوان رمز قدرت، باروری و تعالی شناخت قبل از هر چیز مبین اقتدار و خلاقیت مردانه است. به نظر بعضی پژوهشگران خورشید نماد پدر مطلوب است. شیوه ترسیم خورشید در نقاشی چگونگی رابطه با پدر و پذیرش اقتدار او را نشان می دهد. اگر خورشید گسترده و نورانی باشد به معنای اهمیت تصویر پدرانه است و هنگامی که پدر از دیدگاه کودک واجد چهره ای ترسناک است خورشید نیز در افق دور دست یا پشت کوه و به صورتی تقریباً ناپیدار کشیده می شود. اگر کودک از پدرش بترسد خورشید به رنگ قرمز تند و سیاه که مضطرب کننده است، کشیده می شود. نود قرمز مبین تمایل کودک به انهدام پدر و پرخاشگری نسبت به اوست. گاهی اتفاق می افتد که کودک در نقاشی های متوالی خود دائماً به ترسیم خورشید در سمت چپ می پردازد، در این موارد می توان گفت که مادر به منزله منبع اقتدار تلقی می شود.

ماه: بیاد آورنده شب، راز و رمز سیاهی ها، رؤیاها و جهان ناهشیاری است. محتوای ناهشیار به هنگام شب از راه خوابدیدهxadها و ترسهای شبانه آزاد می گردد. ترسیم ماه غالباً آشکار کننده یک زمینه اضطرابی است که به جنسیت بزرگسالانه و به کنجکاوی کودک درباره راز و رمز زندگی وابسته است. همانطور که خورشید به منزله نماد مردانه تلقی می شود، ماه نیز با نماد زنانه مطابقت دارد و معمولاً موقعی که دختران خردسال مسائل را درباره هویت زنانه خود مطرح می کنند.

خانه: همانند ترسیم درخت و آدمک معرفی من کودک است، هم چنین زیرزمین نماد قلمرو پنهان، ارزشهای ناهشیار و بام خانه نماد قلمر و فکر و تخیل است. پنجره ها و درب های بزرگ میل فرد به دریافت پذیری، تقسیم و مشارکت، نیاز ارتباطی، روحیه باز و متمایل به برونگرایی.خانه بسته با پنجره های کوچک: رازداری، درونگرایی، کمرویی یا درون ماندگی. پنجره های مزین به گل و پرده شاد و گلدار نشان دهنده خوشبینی نسبت به زندگی و پنجرهxadهای سیاه رنگ و بی روزنه با کرکره های بسته، اضطراب ارتباطی و یا امتناع از دیدن پاره ای از چیزها را برجسته می سازد و یا گاهی نشانه افسردگی با دیگر علائم.

آسمان و زمین: آسمان نماد الهام و پاکی است ولی زمین نشانگر ثبات و امنیت است. کودکان خیلی کوچک هیچ وقت خطی برای نشان دادن زمین ترسیم نمیxadکنند ولی در سن ۶-۵ سالگی که آغاز به درک دلائل منطقی میxadکنند به کشیدن زمین نیز میxadپردازند.

حیوانات: کودک با کشیدن حیوانات به بیان امیال خشونت آمیز و کشانندهxadهای سانسور شده خود بر اساس تجسم یک حیوانمی xadپردازد و حیوان معرف کشاننده ای می گردد که کودک شهامت پذیرفتن آن را ندارد.مثلاً گرگ نما پرخاشگری است. خرس ، یک فرد خشن و زمخت، سگ یا شخص وفادار و روباه نماد یک فرد حیله گر می باشد. به طور کلی میxadتوان بین حیوانات اهلی که معرف کشانندهxadها یا احساسات مهار شده و اجتماعی شده و حیوانات وحشی که جهش لجام گسیخته نیروهای ابتدایی را نشان می دهند تمایز قائل شد. به عنوان مثال ترسیم سگ معمولاً نشان دهنده نیا به ملاطفت و نوازش است. اما این حیوان واجد نوعی دو سوگرایی نیز هست. بدین معنا که قاعدتاً یک سگ باید مطیع باشد ولی امکان دارد که پرخاشگر شود و گاز بگیرد. مانند همه حیواناتی که پوست نرم دارند. گربه نیز به منزله نماد گرایش کودک به ناز و نوازش است و به دلیل ملایمت و ظرافت دارای ارزشی زنانه نیز هست. مرغ و جوجهxad هایش معرف چارچوب خانوادگی کودکند. کودکی که میxadخواهد مورد نوازش یا حمایت قرار گیرد معمولاً با جوجهxadها همسانسازی می کند. لانه به معنای کانون یا هسته خانوادگی و جایی است که زندگی در آن لذتبخش است.

کلاغ و پرندگان سیاه دیگر اضطراب، ترس، گنهکاری و یا تهدیدی قریب الوقوع را نشان می دهند. عقاب به منزله رمز قدرت و پرخاشگری محسوب میxadشود. ماهی احساس راحتی وآرامش کودک را متجلی میxadسازد. افزون بر این ماهی دارای یک شکل اهلی است و ممکن است شیوهxadای برای بیان مردانگی باشد.کوسه، سوسمار، شیر، گرد نماد قدرت پدرانه می باشند.مار معمولاً دارای معنای احلیلی و معرف کشانندهxadهای پنهان یا خطرناک هستند و غالباً به هنگام دلمشغولیxadهای جنسی به تصویر کشیده میxadشوند.پاره از حیوانات به منزله نماد مادر قدرتمند، اخته کننده یا بلعنده محسوب میxadشوند و از آن میان به عنکبوت میxadتوان اشاره کرد. ترسیم حیوانات مختلف در نقاشی، ضمن آنکه پارهxadای از گرایشهای کودک را برجسته میxadسازد بر حسب رنگ، عوامل پیرامونی و صحنه ترسیم شده دارای معنای متفاوتی است و همواره باید به گونهxadای ظریف و با توجه به توضیحxadها یا عنوانهایی که آزمودنی ارائه می دهد تفسیر گردد.

ترسیم جادوگر مقتدر و خطرناک نیز نمادی مادری خشن و خطرناک است.

رنگها چه مفهومی دارند؟

سیاه و سفید

به معنای ترس، اضطراب، اندوه و ناامیدی است.

خاکستری

رنگی خنثی که چیزی را بیان نمیکند.

قهوهای

به معنای مقابله با فشار والدین برای نظافت است.

بنفش

به معنی تمایل به چیزهای مخالف است. اگر زیاد استفاده شود به معنی اضطراب است.

آبی

صلح و آرامش و تسلیم شدن در این رنگ نهفته است، ضمن آنکه به معنی درونگرایی کودک است.

سبز

این رنگ به معنای نیاز به جلب توجه و تمایل به برقراری ارتباط و سرسختی است.

قرمز

برونگرایی کودک در استفاده از این رنگ نشان داده میشود.

زرد

شادی و خوشبینی و میل به مشارکت در این رنگ مشخص است.

صورتی

وقتی کودک از این رنگ استفاده میکند نشان میدهد تمایل به صلح و تعادل دارد.

شیرین عبداللهی

روانشناس بالینی کودک و نوجوان