علت مشاهده خون در ادرار چیست؟

خون در ادرار – که نام علمی آن هماچوری است – معمولا نشانه خطر نیست، اما به هرحال نباید نادیده گرفته شود. در تمام موارد مشاهده خون در ادرار باید توسط پزشک متخصص مورد بررسی قرار بگیرد و علل اصلی آن کشف شود.

درمان مشخصی برای مشکل خون در ادرار وجود ندارد، چرا که این عارضه بر اثر عوامل دیگری بروز می کند و یک بیماری خاص محسوب نمی شود. روش درمانی مورد نظر معمولا سعی در رفع علت اصلی مشاهده خون در ادرار دارد، در برخی موارد نیز درمان نیاز نیست.

خون موجود در ادرار ناشی از چیست؟

خون در ادرار ممکن است از کلیه ها باشد، جایی که ادرار تولید می شود. این خون ممکن است ناشی از دیگر ساختارهای مجاری ادرار باشد، از جمله:

• مجاری ادرار (لوله ای از کلیه ها به مثانه)
• مثانه (محل ذخیره شدن ادرار)
• پیشابراه یا Urethra (لوله ای از مثانه به بیرون بدن)

علائمی که ممکن است با خون در ادرار همراه باشند

اگر در ادرار خون مشاهده شود، کاملا مشخص است. ادرار به جای اینکه زرد رنگ پریده باشد، صورتی، قرمز، قهوه ای مایل به قرمز یا به رنگ چای خواهد بود.

گاهی خون با چشم غیر مسلح قابل مشاهده نیست و سلول های خونی فقط به وسیله تجهیزات آزمایشگاهی قابل کشف هستند. این شرایط هماچوری میکروسکوپی نامیده می شود. این نوع خون تنها زمانی کشف می شود که نمونه ای از ادرار در آزمایشگاه مورد بررسی قرار بگیرد.

هماچوری ممکن است هیچ نشانه دیگری نداشته باشد. به هرحال برخی علل بروز هماچوری با علائم دیگری همراه هستند که ممکن است خفیف یا شدید باشند. این موارد عبارتند از:

• عفونت مثانه (سیستیت حاد). در بزرگسالان عفونت های مثانه معمولا باعث سوزش یا درد در زمان دفع ادرار می شود. نوزادان مبتلا به عفونت ادرار دچار تب می شوند، تحریک پذیر شده و کم غذا می خورند. کودکان بزرگتر نیز دچار درد، تب و سوزش ادرار می شوند و در موارد شدیدتر دل درد نیز مشاهده می شود.
• عفونت های کلیوی (پیلونفریت). علائم مربوط به عفونت کلیه عبارتند از تب، لرز و درد کمر که شامل درد شدید شکم یا لگن می شود.
• سنگ کلیه. علائم مربوط به آن عبارتند از درد شدید شکم یا لگن
• بیماری های کلیوی. علائم آن عبارتند از ضعف، فشار خون بالا و التهاب بدن، از جمله پف کردن اطرف چشم ها.

علل مشاهده خون در ادرار

• عفونت مثانه یا کلیه
• سنگ کلیه یا مثانه
• برخی بیماری های خاص کلیه، مانند التهاب سیستم تصفیه سازی کلیه ها
• بزرگ شدن پروستات (هیپرپلازی خوش خیم پروستات) یا سرطان پروستات
• بیماری های ارثی مانند کم خونی سلول داسی شکل و بیماری کلیوی کیستیک
• برخی داروها، مانند آسپیرین، پنی سیلین، هپارین، سیکلوفسفامید و فنزوپیریدین
• آسیب کلیوی ناشی از ورزش یا تصادف
• ورزش های سنگین

گاهی آنچه خون در ادرار به نظر می رسد، در واقع رنگدانه های قرمز از منابع دیگر است، مانند برخی مواد غذایی، داروها یا مقدار زیادی لبو.

ارزیابی هماچوری یا خون در ادرار

پزشک سابقه پزشکی فرد را به طور دقیق مورد بررسی قرار می دهد و سعی در پیدا کردن علت مشاهده خون در ادرار می کند. در این مورد ممکن است آزمایش ادرار انجام شود.

آزمایات ادرار ممکن است شامل سیتولوژی ادرار باشد که از یک میکروسکوپ جهت بررسی سلول های غیرطبیعی در ادرار استفاده می شود. آزمایش خون نیز ممکن است انجام شود. اگر خون حاوی مقادیر زیادی ضایعات است که باید توسط کلیه ها تصفیه شوند، ممکن است نشانه ای از وجود بیماری کلیوی باشد.

علاوه بر آزمایشات ادرار و خون، لازم است آزمایش های تصویری دیگری هم انجام شود. این آزمایش ها عبارتند از:

• سی تی اسکن – در این روش از اشعه ایکس بری تشخیص سنگ های کلیه و مثانه، تومورها و دیگر اختلالات مثانه استفاده می شود.
• سونوگرافی کلیه – در سونوگرافی از امواج صوتی برای ایجاد تصویری از ساختار کلیه استفاده می شود.
• پیلوگرافی درون وریدی (IVP) – در این روش از اشعه ایکس و رنگ برای دستگاه ادراری استفاده می شود.
• سیستوسکوپی – در این روش یک لوله کوچک با یک دوربین از طریق مجاری ادراری وارد مثانه می شود. از بافت ها نمونه برداری می شود تا وجود سلول های غیر طبیعی و سرطانی مورد بررسی قرار بگیرند.
• بیوپسی یا نمونه برداری کلیه – یک بافت کوچک از کلیه برداشته می شود و با استفاده از میکروسکوپ مورد بررسی قرار می گیرد.

درمان هماچوری

هدف از درمان برطرف کردن علت بروز خون در ادرار است. پس از درمان، پزشک مجددا ادرار را مورد بررسی قرار می دهد تا از درمان مطمئن شود. معمولا درمان خاصی لازم نیست، مگر اینکه یک شرایط جدی منجر به مشاهده خون در ادرار شده باشد.

اگر در معاینات اولیه علت خاصی برای این عارضه پیدا نشد، پزشک توصیه خواهد کرد هر 3 تا 6 ماه یک بار آزمایش ادرار و فشار خون بدهید، به ویژه اگر خطر بروز سرطان مثانه در شما زیاد باشد. عوامل تشدید کننده سرطان مثانه عبارتند از افزایش سن (بالاتر از 50 سال)، سیگار کشیدن و یا قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی خاص.

منبع