اضطراب امتحان در کودکان

اضطراب امتحان یکی از عوامل رایج اضطراب مدرسه است. هر دانش اموز درک می کند که امتحان گرفتن به معنی این است که او نمره می گیرد، مورد داوری قرار می گیرد، و با همکلاسی هایش مقایسه می شود، عملکرد منفی احتمالا پیامدهای منفی برای خود و معلمش و والدینش دارد.

کودکانی که تا حدی اضطراب امتحان را تجربه می کنند و مضطرب می شوند یا نمرات پایین دریافت می کنند یا در موفق شدن در کلاس دچار لطمه می شوند. این فصل اضطراب امتحان را تعریف و عوامل، نشانه ها، و تاثیرات کوتاه مدت و بلند مدت بر کودکان را توضیح می دهد. تمرین ها و تکنیک های یادگیری اسان برای کمک به کودکان در غلبه بر اضطراب امتحان همراه با رهنمودهای والدین فراهم شده اند.

اضطراب امتحان چیست؟

اگر کودک شما هنگام دیدن امتحان مضطرب شد، ولی می تواند به خوبی مطالعه کند و در بیشتر امتحانات نمره خوب بگیرد، پس اضطراب امتحان مساله و مشکل محسوب نمی شود. ولی اگر کودک شما هنگام امتحان اشفته شود، رفتارهای منفی یا برون ریزی از خود نشان دهد، نتواند مطالعه کند، یا وقتی که نمره ضعیف بگیرد با اینکه مطالعه داشته است، پس اضطراب امتحان یک مساله و مشکل محسوب می شود.

امتحان خاصیت داوری و ارزیابی شدن دانش اموز را در مقایسه با همسالانش دارد. دانش اموزانی که در امتحان خوب هستند معمولا احساس تیزهوشی می کنند و دارای اعتماد به نفس بیشتری در مقایسه با دانش اموزان ضعبف هستند. دانش اموزانی که از امتحان وحشت دارند اغلب احساس کند ذهنی و شرمندگی درباره اضطراب و نمرات ضعیفشان دارند و غالبا از خود ارزشی پایین رنج می برند، و درک نمی کنند که نمرات پایین ممکن است نشانه هوش یا توانایی واقعی انها نباشد. اضطراب امتحان به روش هایی که اضطراب انجام می دهد بر ذهن و جسم اختلال وارد می کند، بر فکر، یادگیری، و استدلال کودکان؛ چگونگی احساس انها درباره مدرسه و خودشان؛ و چگونگی واکنش انها با مدرسه و یادگیری تاثیر می گذارد. نمرات پایین در امتحانات ممکن است باعث واکنش های منفی از سوی معلمان و دانش اموزان دیگر شود.

ایا کودک من اضطراب امتحان دارد؟

کودکان دارای اضطراب امتحان می توانند هر تعداد نشانه های جسمانی، روانی، و هیجانی را که از خفیف تا شدید هستند تجربه کنند. بعضی از کودکان اضطرابشان به شیوه های متفاوت ظاهر می شود، در صورتی که بعضی دیگر در سکوت رنج می برند. نشانه های جسمانی شامل:

• تپش قلب، تنگی نفس، سفت شدن / درد سینه، یا گلو درد
• دل درد، حالت تهوع، استفراغ، یا اسهال
• سستی و لرزش بدن
• سر درد و دردهای بدن

اضطراب ذهن را می گیرد و ان را قفل می کند، تمرکز کردن روی مواد امتحانی یا به یاد اوردن انچه که مطالعه شده است را برای دانش اموز سخت و غیرممکن می کند. وقتی این اتفاق برای کودک شما بیفتد، نشانه های هیجانی و رفتاری اضطراب ظاهر خواهند شد. ایا کودک شما نشانه های هیجانی زیر را در طول امتحان دارد؟

• احساس سنگینی و دستپاچگی[1]
• احساس درماندگی، نومیدی
• احساس شرمندگی و بی ارزشی، احساس تمایل به شکست
• احساس هراس و پانیک

ایا کودک شما علنا ناراحتی هایش را درباره امتحان اعلام می کند یا نه، رفتارهای زیر ممکن است قبل، در طول، یا بعد از امتحان که نشان دهنده اضطراب امتحان هستند اتفاق بیفتند:

• نمی تواند تمرکز کند یا در طول امتحان بی حرکت و فلج[2] می شود
• گریه می کند یا ناراحت و غمگین می شود
• درباره مریض بودن شکایت می کند
• خشم یا کج خلقی دارد
• احساس ضعف، خستگی، تحلیل رفتن می کند
• شب قبل از امتحان در به خواب رفتن مشکل دارد یا بی خوابی دارد

کودکان دارای اضطراب امتحان ممکن است برای متوقف کردن اضطراب در طول امتحان عجله کنند یا از امتحان دادن منصرف شوند و حتی برای تمام کردن ان تلاشی انجام نمی دهند. انها اغلب از فعالیت های تحصیلی و اجتماعی کناره گیری می کنند و ممکن است از رفتن به مدرسه هم اجتناب کنند. بعضی از کودکان با موراد شدید اضطراب امتحان احساس ناراحتی زیادی می کنند که انها را به صدمه زدن به خودشان تهدید می کنند. اضطراب امتحان مانع توانایی کودک شما در رسیدن به پتانسیل های تحصیلی اش می شود و رشد اجتماعی اش را دچار نقص می کند.

عوامل اضطراب امتحان چه عواملی هستند؟

اضطراب امتحان می تواند به علت تعدادی از فاکتورها باشد. کودکانی که نگران و مضطرب هستند، پیش از این اختلال اضطراب دارند، یا وقتی افسرده هستند و وارد مدرسه می شوند در خطر بالای دچار شدن به اضطراب امتحان هستند. احساس شدید از احساسات و هیجانات و تمایل به واکنش شدید نشان دادن به نشانه های جسمانی پاسخ جنگ – گریز ممکن است باعث واکنش شدید به فشار امتحان شوند. این کودکان ممکن است خود ارزشی پایین داشته باشند و در موقعیت های استرس اور مقابله ضعیف داشته باشند.

دانش اموزان دارای ناتوانی های یادگیری که شامل خوانش پریشی (دیسلکسیا) و اختلالات نقص توجه هستند معمولا احساس متفاوت بودن نسبت به همسالان دارند و در انجام و ادامه دادن کارهای کلاسی رنج می برند. این کودکان همچنین به علت مشکلاتشان در توجه کردن در کلاس، یادگیری مفاهیم جدید، و توانایی در به خاطر سپردن اطلاعات در خطر بالای دچار شدن به اضطراب امتحان هستند. اعتماد به نفس پایین ویژگی رایج پیدا شده در دانش اموزان دارای ناتوانی های یادگیری است. کودکانی که کمال گرا هستند ممکن است اضطراب امتحان از خود نشان دهند، چون هر چیزی به غیر از A برای انها شکست است، بنابراین هر امتحان برای کامل بودن همراه و مملو از اضطراب است.

عوامل دیگر اضطراب امتحان تغییرات زندگی از قبیل طلاق، مرگ یکی از اعضای خانواده یا دوستان، رفتن به مدرسه جدید، رقابت خواهر برادری، یا مریض جسمانی شدن هستند. مشکلات و مسائل مدرسه مانند مورد تهدید قرار گرفتن، شایستگی اجتماعی نداشتن، و همراه نبودن و سازگاری با معلم از عوامل دیگر اضطراب امتحان هستند. دلایل کاربردی و تمرینی شامل مهارت ضعیف در انجام دادن تکالیف و مطالعه می باشند.

تاثیرات کوتاه مدت و بلند مدت اضطراب امتحان

کودکانی که اضطراب امتحان دارند در زندگی روزانه رنج می برند، چون امتحان همیشه همراه با انها است. حتی دانش اموزانی که علیرغم اضطرابشان نمره بالا می گیرند ممکن است ناراحتی های هیجانی مزمن را تجربه کنند. بعضی از دانش اموزان به علت ناراحت و عصبی بودن، احساس شکست کردن، منصرف شدن در امتحانات نمی توانند انچه را مطالعه کرده اند به یاد بیاورند، و ناکامی انها شروع می شود. انها ممکن است در کلاس های تحصیلی پایین تر جایابی شوند، احساس شرمندگی کنند، و خودشان را از همسالان جدا کنند و از فعالیت های اجتماعی اجتناب کنند. پیامدهای بلند مدت شامل ترک تحصیل کردن از مدرسه، ناتوانی در رسیدن به پتانسیل های خود، دچار شدن به اختلالات روانی از قبیل اختلالات افسردگی و اضطراب، و استفاده از داروها و الکل ها باشد.

امتحاناتی که کودک من ناچار است انها را بدهد

کودک شما ممکن است در طول سال در مدرسه 3 نوع امتحان متفاوت داشته باشد. هر کدام از امتحانات دانش یا توانایی های کودکتان را به روش های مختلف اندازه می گیرد. امتحانات کلاسی روی موضوعات خاص مانند ریاضی یا املا تعیین می کند که کودک شما چه مقدار از اموزش های کلاسی را یاد گرفته است، و کجا ممکن است او نیاز به کمک داشته باشد. این امتحانات می تواند هفتگی، ماهانه، یا حتی روزانه باشد. امتحان های استاندارد شده شامل امتحانات هنجار مرجع، از قبیل امتحان مهارت های ایوا، که موفقیت دانش اموزان را در مقایسه با دانش اموزان دیگر در سراسر کشور در همان پایه اندازه می گیرد و دانش اموزان بر مبنای درصد رتبه بندی می شوند. اگر کودک شما رتبه 80 درصد دارد، به این معنی است که نمره او از 80 درصد دانش اموزان در همان گروه بهتر و بالاتر است. نوع اخر امتحانات، امتحانات مبتنی بر استاندارد است که هم پیشرفت دانش اموز و هم شایستگی مدرسه را در موضوعات مهم تعیین می کند. این امتحانات توسط ایالت و نواحی مدارس طراحی می شوند. امتحانات استاندارد شده ممکن است سالی یک بار و یا بسته به ایالت هر چند سال یک بار گرفته شوند. برای اطلاعات بیشتر درباره امتحانات استاندارد شده، به فهرست منابع پشت کتاب مراجعه کنید.

کودک شما در سرتاسر مدارس ابتدایی و راهنمایی پیوسته و مداوم با امتحان روبه رو خواهد شود. اضطراب امتحان می تواند تجربه مدرسه کودک شما را به کارهای سخت روزانه برگرداند. با وجود این، می توان بر اضطراب امتحان غلبه کرد. بقیه فصل به شما اموزش می دهد که چگونه برای انجام این کار به کودکتان کمک کنید.

غلبه بالینی بر اضطراب امتحان

این ناراحت کننده است وقتی کودک شما با نمره پایین در امتحان از مدرسه به خانه می اید. اگر شما مصمم هستید که کودک شما می تواند انچه را که اموزش دیده درک کند ولی از اضطراب امتحان رنج می برد، پس رهنمودها، تمرینات، و تکنیک های زیر به شما این امکان را می دهند که کودک شما در امتحان موفق شود.

رهنمودهایی برای کمک به کودک شما در غلبه بر اضطراب امتحان :

1. با او درباره امتحان صحبت کنید: چرا انها داده می شوند و احساس او درباره ان چگونه است. ترس هایش در مورد امتحان چه ترس هایی هستند؟ چرا او موفق نمی شود؟ ایا همکلاسی ها یا معلمش فکر خواهند کرد که او کند ذهن است؟ به او گوش کنید و اطمینان قلبی دوباره به او بدهید.
2. سر او فریاد نکشید یا به خاطر نمره پایین او را سرزنش و تحقیر نکنید یا به دیگران اجازه چنین کاری را ندهید.
3. درباره انتظاراتتان از او شفاف باشید تا او بتواند مطالعه کند و در امتحان موفق شود، و با او در مسائل و مشکلاتی که دارد کار کنید.
4. نشانه نخست مشکلات، تماس با مدرسه و تیم معلمان برای راهنمایی کمک به کودک در مطالعه کردن، و برای بخشیدگی ها و استثناهایی در طول امتحان است، برای مثال، امتحان گرفتن در اتاق دیگر یا دادن وقت بیشتر برای ان. به کودکتان اطمینان بدهید که شما می خواهید به او در خوب امتحان دادن کمک کنید.
5. لباس راحت و مناسب به او بپوشانید و مداد، مدادپاکن، و مدادتراش و غیره اضافی به او بدهید.
6. با کودکتان تصمیم بگیرید که او کجا می خواهد برای امتحان مطالعه کند. به او در سازمان دادن فضای مطالعه و محتوا و مواد مدرسه کمک کنید. به او چگونگی مطالعه کردن را اموزش دهید—به تمرینات اغازین صفحه بعد مراجعه کنید.
7. زمان تماشای تلویزیون و رایانه را محدود کنید. برنامه های اموزشی و محتواهای دیگر را که کار کلاسی را تقویت می کند پیدا کنید. مدل نقش و الگوی مناسب باشید: یادگیری را جذاب و سرگرم کننده سازید.

همچنین، برای کودکتان توضیح دهید که ناکامی در نمرات یک فاجعه یا نشان دهنده اینکه او “کندذهن” است نیست؛ این نشانه هایی است که او نیاز به کمک دارد. بر نقاط ضعف او تاکید کنید و تلاش او را در ساختن اعتماد به نفس تشویق و تحسین کنید. خونسرد بودن و راحت بودن خود را یاد بگیرید و فشار خانواده را پایین بیاورید. مطمئن شوید که کودکتان در شب قبل از امتحان زود بخوابد، صبحانه سالم و مناسب بخورد، و به او عطوفت بورزید و انرژی مثبت به او بدهید که شما می دانید او بهترین عملکردش را نشان خواهد داد.

تمرینات: شما نیاز به چه چیزی دارید و چه چیزی در دسترستان هست

تمام تمرینات را قبل از شروع بخوانید. پیش نیازها تنفس کردن (فصل 14)، حاضر بودن و در مرکز بودن (فصل 15)، و رها شدن (فصل 16) هستند. اتاق کلاس خانه را همراه با میز و صندلی، امتحانات تقلیدی و یک ساعت هشدار اماده کنید. برای پاداش های مطالعه اغوش کردن و بوسه کردن، تحسین کردن، اسنک های سالم، زمان کوتاه برای بازی، و غیره را انتخاب کنید. برای هر قسمت از مطالعه تعیین کنید که چه مقدار زمان لازم است، متناسب با سن کودکتان ان را تنظیم کنید. ابتدا با یک زمان 5 دقیقه ای کوتاه مطالعه کردن را شروع کنید، سپس 5 یا 10 دقیقه استراحت دهید، و بتدریج زمان مطالعه را هنگامی که اضطراب کودکتان پایین تر می اید و اعتماد به نفسش بیشتر می شود بیشتر کنید.

مطالعه کردن در بخش ها و قسمت های کوچک

به کودکتان بگویید که او می خواهد چگونگی مطالعه کردن را در بخش های کوتاه زمانی برای اینکه او در امتحان تحت فشار قرار نگیرد یاد بگیرد.

1. همه مواد و محتوای مطالعه را روی میز قرار دهید.
2. به کودکتان بگویید که یک برگه یا صفحه را برای مطالعه کردن انتخاب کند. بقیه را در قفسه یا اتاق دیگر بگذارید. به او بگویید، “ببین، انها دیگر وجود ندارند. شما فقط در این لحظه روی این صفحه تمرکز کنید.”
3. تنفس شکمی را قبل از شروع برای چند دقیقه انجام دهید.
4. یک ساعت هشدار برای زمان مطالعه و کار او قرار دهید و با اوکار کنید تا ساعت هشدار زنگ بخورد. اگر او مضطرب شد یا توجه اش منحرف شد، به او بگویید نفس بکشد، از اگاهی بدنی استفاده کند، شل و شناور شود، و غیره تا اینکه او بتواند دوباره به کارش ادامه دهد.

ادامه دهید تا اینکه همه مطالعه به پایان رسد. جایزه مفید و مناسب در بین بخش های مطالعه و بعد از پایان کار تکمیل شده به او بدهید.

تمرین امتحان های تقلیدی یا ساختگی

از کار و مطالعه ای که کودکتان انجام داده یک امتحان طراحی کنید، یا سوالات امتحان قدیمی از معلمش بگیرید. زمان واقعی که در کلاس به او برای امتحان داده می شود به او بدهید.

1. با کودکتان قدم زدن در اتاق کلاس خانه تان تمرین کنید در صورتی که تنفس شکمی انجام می دهید، سپس به او بگویید روی میزش بنیشیند.
2. شما، “معلم”، چیزهایی مانند این بگویید، “بسیار خوب کلاس، من می خواهم برگه های امتحانی را بین شما پخش کنم”. کودکتان تنفس شکمی را ادامه دهد در صورتی که شما قدم می زنید و امتحان را روی میز بگذارید.
3. به کودکتان بگویید امتحان را به طور اجمالی بررسی نکند. در عوض با دستانش یا یک تکه کاغذ جلوی تمام سوالات را (او برای این کار نیاز به اجازه معلم دارد) به غیر از سوال اول بگیرید. به او بگویید در ان لحظه فقط سوال اول را به یاد بیاورد؛ نه سوالات دیگر. این کار به او امکان کنترل اضطراب در سطح قابل کنترل می دهد.
4. به او بگویید نفس بکشد و سوال اول را با دقت بخواند. به او بگویید اگر جواب ان را بلد نبود با همان تکه کاغذ جلوی سوال را بگیرد و به سراغ سوال دوم و سوالات بعدی با استفاده از تنفس کردن و تکنیک های دیگر برای ارام و خونسرد بودن برود.
5. وقتی او کارش را تمام کرد، امتحانش را روی میز بگذارد و شما ان را جمع کنید.
6. به امتحان نمره دهید، و سپس با او در زمینه هایی که نیاز به کمک دارد صحبت کنید.
7. یک شغل خوب را جشن بگیرید.

تجسم کردن امتحان

بعد از اینکه کودک شما مواد امتحانی را مطالعه کرد، به او بگویید روی یک صندلی راحت بنیشیند یا شب قبل از امتحان دراز بکشد. به او بگویید تنفس شکمی انجام دهد وقتی که شما به ارامی می گویید، ببین خودتان می خواهید در روز امتحان به مدرسه بروید؛ ببین خودتان داخل کلاس می شوید و روی میزتان می نشینید؛ ببین معلم برگه های امتحانی را به شما می دهد؛ ببین خودتان امتحان می دهید؛ احساس کنید همه انچه را که مطالعه کرده اید به یاد دارید—شما جواب ها را می دانید؛ ببین خودتان از طریق بعضی سوالات مورد چالش قرار می گیرید، ولی انها عامل اضطراب نیستند—شما با انها کار می کنید یا قدم می زنید؛ ببین خود شما احساس خوبی درباره کار خوب دارید.

تمام فصول 4 و 5 را برای تمرینات و تکنیک های دیگر که شما می توانید در امتحان دادن وفق دهید مرور کنید. برای کودکتان چگونگی یادگیری پایین اوردن اضطراب از طریق زمان و تمرین توضیح دهید، و همه مهارت ها و راهبردهای یادگیری برای مطالعه کردن و امتحان دادن را با کودک انجام دهید. با کار کردن باهم و با کمک مدرسه، او موفق خواهد شد.

[1] – overwhelmed

[2] – freeze

سحر پهلوان نشان

روانشناس تربیتی کودک