انتقاد را با روش ساندویچی خوشمزه کنیم!

ساندویچ انتقاد!

یکی از سوالات شما: چطور باید از همسرم انتقاد کنم؟ همیشه وقتی از او انتقاد می کنم ناراحت می شود و دوباره کار خودش را تکرار می کند! لطفا شما بگویید چطور می توانم از او انتقاد کنم تا ناراحت و عصبانی نشود؟!

پاسخ خانم مهفر به شما:

دوست عزیز دقت کنید که در زندگی مشترک انتقاد فقط زمانی می تواند قابل پذیرش باشد که اولا دائمی و زیاد نباشد بلکه یک استثنا باشد، دوما با بهبود شرایط همراه باشد یعنی در مورد تغییری در آینده حرف بزنیم تا اینکه به سرزنش، توهین یا تحقیر بپردازیم… توصیه ی من به شما این است که برای تاثیر بیشتر انتقادات خود و در عین حال ناراحت نشدن طرف مقابلتان از روش های انتقاد سازنده که در زیر به آنها اشاره می کنم استفاده کنید:

• به جای انتقاد از شخصیت فرد از رفتار او انتقاد کنید: یکی از اشتباهات بزرگ ما در انتقاد کردن این است که بخاطر یک رفتار نامطلوب که از فرد سر می زند، شخصیت او را زیر سوال می بریم! مثلا وقتی همسرمان دیر به منزل می آید او را “بی مسئولیت، بی فکر و بی خیال…” خطاب می کنیم!

بنابراین اولین قدم در انتقاد سازنده این است که رفتار فرد را از شخصیت او جدا کنیم و صرفا او را برای رفتار نادرستش مورد مواخذه قرار دهیم.

• بهتر است انتقاد خود را با ارائه ی راه حل مطرح کنیم: انتقاد به تنهایی تاثیرگذار نیست. ایراد گرفتن از دیگران می تواند کار راحتی باشد، هر کدام از ما می توانیم همین الان به خیابان برویم و از هر آدمی که می بینیم ایراد بگیریم! اما انتقاد زمانی سازنده و موثر خواهد بود که با ارائه ی راه حل همراه باشد. البته لازمه ی این کار این است که خودتان نیز به رفتار مطلوبی که اشاره می کنید عمل کنید! مثلا من نمی توانم از طرف مقابلم بخواهم مودب باشد در حالی که خودم برای بیان این درخواست از کلمات زشت و زننده استفاده می کنم!
• تکنیک ساندویچ: روش ساندویچ یکی از معتبرترین، پرکاربردترین و البته خوشمزه ترین روش ها برای انتقاد کردن است و استفاده کردن از آن نیز ساده است:

ابتدا یک ساندویچ همبرگر را در نظر بگیرید: این ساندویچ از 3 لایه ساخته شده، لایه ی اول نان، لایه ی دوم همبرگر(+کاهو، خیار، گوجه، سس) و لایه ی سوم هم نان. انتقاد ساندویچی دقیقا شبیه همین ساندویچ است. در این انتقاد اولین لایه (نان) ، بیان یک ویژگی مثبت از طرف مقابل است. لایه ی دوم (همبرگر) همان انتقاد است و لایه ی سوم (نان) یادآوری یک ویژگی مثبت دیگر است.

به عنوان مثال: اگر همسرتان دیر به خانه آمده و از دست او ناراحت هستید به جای سرزنش کردن او، دادوبیداد، و دعوا یا قهر که نه تنها مشکل را حل نخواهد کرد بلکه حتی مشکلی به مشکلات شما اضافه می کند، سعی کنید با حفظ آرامش از تکنیک ساندویچ به این صورت استفاده کنید که: “عزیزم می دونم که تو من و بچه هاتو دوست داری و برای آرامش و رفاه ما تا دیر وقت کار می کنی (لایه اول، ویژگی مثبت)، اما من و بچه ها دوست داریم کنار تو شام بخوریم و از اینکه تو کنار ما نیستی ناراحتیم، لطفا سعی کن از این به بعد جوری برای کارهات برنامه ریزی کنی که زودتر به خونه برسی و وقت بیشتری رو با ما باشی (لایه دوم یا انتقاد به همراه راه حل)، تو مرد بی نظیری هستی من به وجود افتخار می کنم (لایه ی سوم، ویژگی مثبت)

• روش دیگری که به شما توصیه می کنم این است که جملات خود را به جای “تو” با “من” شروع کنید: انتقادهایی که با لحن تند و با گفتن تو شروع می شوند مثل “تو این کارو کردی”، “تو فلان کردی”، “تو بهمان کردی”، انتقادهای مخرب محسوب و باعث ایجاد حالت تدافعی در طرف مقابل می شوند. به عنوان مثال: اگر همسرتان در شستن ظرف ها به شما کمک نمی کند، به جای اینکه بگویید: “تو تنبلی! تو حتی حاضر نیستی کوچکترین کاری در خانه انجام دهی!” سعی کنید در کمال آرامش این گفتگو را با تاکید روی “من” شروع کنید: “من دوست دارم که کمی در کارهای خانه کمک کنی، مخصوصا در شستن ظرف ها.”
• و در آخر به یاد اشته باشید که رفتار انتقادی در صورتی که با لحن تند و خشمگین همراه باشد نه تنها تاثیرگذار نخواهد بود بلکه طرف مقابل را نیز برانگیخته و خانه را تبدیل به میدان جنگ خواهد کرد و شما نه تنها به هدفتان که اصلاح یک رفتار اشتباه در طرف مقابل است نمی رسید بلکه مشکل دیگری نیز در زندگی تان ایجاد می کنید. بنابراین اگر به دنبال اصلاح رفتار طرف مقابل هستید، آرامش خود را حفظ و با مهربانی انتقاد کنید.

ندا مهفر_کارشناس ارشد روانشناسی بالینی/ گروه درمانگر و درمانگر ACT

جهت دریافت نوبت ویزیت برای خانم مهفر اینجا کلیک کنید و با نزدیک ترین مرکز به محل زندگی خود تماس بگیرید.