عشق و تمایلات جنسی در کودکی آموخته می شوند

خاستگاه صمیمیت، عشق و تمایلات جنسی

اوایل کودکی

از دیدگاه تحلیل رفتار، ریشه های اهمیت عشق و صمیمیت در انسان ها در این حقیقت است که، همان طور که در بسیاری حیوانات دیگر وجود دارد، انسان نیز در هنگام تولد ناتوان است و بنابراین از نظر تکاملی مستعد جستجوی حمایت بیولوژیکی از یک مراقب نخستین، که معمولا مادر است، می باشد. بنابراین از دیدگاه تحلیل رفتار، مراقب منبع اصلی تعدادی از تقویت کننده های اولیه، شامل غذا، ملایمت، و تحریک است. از دیدگاه رفتاری، حقیقت این است که مراقب این تقویت کننده ها را فراهم می کند بدین معنی که مراقب تبدیل به یک تقویت کننده ی شرطی(ثانویه) شده، و در نتیجه، به دست آوردن نزدیکی به مراقب به خودی خود برای کودک تبدیل به هدف می شود.

این احتمال وجود دارد که زمینه ای برای ایجاد پیوند با مراقب نیز در کودک به عنوان میراث مهمی از فرآیند تکاملی وجود داشته باشد. میزان اتصال این پیوند در مقابل یادگیری از طریق فرآیندهای تقویتی یک سوال تجربی است. در هر صورت، نوزاد به سرعت چهره ی مراقب را از دیگر چهره ها و همچنین حالت های خاص چهره ی مراقب، از قبیل لبخند را که پیش بینی کننده ی ارائه ی تقویت کننده ی اولیه (به عنوان مثال تحریک) و تقویت کننده ی ثانویه (مثل توجه) هستند را تشخیص می دهد.

البته، به نظر می رسد که احتمالا زمینه ای برای ایجاد پیوند با کودک در مراقب نیز وجود دارد. هم کودک و هم مراقب با یکدیگر تعامل پیدا می کنند، و تعامل آن ها در طول زمان پیچیده تر و متمایزتر می شود. یکی از ویژگی های تعامل تقلید است؛ برای مثال، ممکن است کودک لبخند روی صورت مراقب را تقلید کند. مثال لبخند یکی از مهم ترین موارد است، چراکه لبخند کودک در پاسخ به لبخند فردی دیگر شکل قدرتمندی از تقلید اجتماعی، به خصوص در تعامل کودک_مراقب است، که می تواند پیوند بیشتری را باعث شود. این شکل از تقلید همچنین پیشرو اشکال پیچیده تر تقلید، شامل رفتار انعکاسی است، که در آن کودک صداهای تولید شده توسط مراقب را تکرار می کند.

یکی دیگر از ویژگی های تعامل کودک_مراقب اهمیت تماس چشمی است. تماس چشمی باعث تحریک و در نتیجه تقویت برای هر دو طرف می شود.

تقلید لبخند، تماس چشمی، و توجه مشترک عناصر مهم تعامل کودک_مراقب هستند، و منجر به یک پیوند قوی می شوند. این ها به وسیله ی الگوهای تقویتی رفتار متقابل آموخته می شوند. به این ترتیب، نه تنها منجر به اتحاد کودک و مراقب می شوند؛ بلکه زمینه های آموزشی مهمی را برای کودک فراهم می کنند که بسیاری از ویژگی ها را که مشخص کننده ی صمیمیت جنسی او در بزرگسالی می شوند ایجاد می کند.

اواسط کودکی

روابط یک کودک با مراقب خود اولین و بدون شک اساسی ترین سرمشق های جسمی و روانشاختی یک رابطه ی عاطفی صمیمی را برای کودک ایجاد می کند. همان طور که کودک رشد می کند رابطه ی کودک_مراقب برای او همچنان با اهمیت ادامه خواهد داشت. علاوه بر تجربه ی صمیمیت یا محبت، پدیده های روانشناختی اساسی دیگر مرتبط با این رابطه، برالگوهای عشق و رفتار عاشقانه در مراحل بعدی زندگی تاثیر می گذارند. به خصوص، کودکان در طول دوران کودکی روابط جنسی و نقش های جنسیتی را می آموزند.

کودکان معمولا نسبتا زود تمایز بین ویژگی های مردان و زنان و بین انواع رفتارهای مردانه و زنانه را می آموزند، و اغلب به وسیله ی تقلید رفتار یک مراقب همجنس جنبه های هویت جنسی را به دست می آورند. بعلاوه، روش تعامل هر یک از مراقبین با یکدیگر نیز ممکن است برای کودکان الگویی برای تعاملات آن ها با افراد دیگر فراهم کند. برای مثال، اگر در خانواده به طور کلی پدر غالب و مادر مطیع است، این شرایط، یادگیری کودک از نقش های جنسیتی (از طریق تقلید) و در نتیجه تعامل او با همسالان از هر دو جنس را در کودکی و بعد از آن تحت تاثیر قرار می دهد. ممکن است کودک یاد بگیرد که این نمونه ها را به همه ی مردان و زنان تعمیم دهد، و میزان انجام این کار توسط کودک می تواند تعیین کند که تا چه اندازه نسبت به نقش های جنسیتی نگرش های کلیشه ای داشته باشد.

نگرش های مراقبین کودک نسبت به روابط جنسی و بروز عشق یا رفتار جنسی توسط آن ها به یکدیگر نیز ممکن است بر یادگیری کودکانشان تاثیر بگذارد. برای مثال، میزان بازتاب اضطراب و خجالت توسط مراقبین در مقابل باز بودن و سهولت در رابطه ی جنسی ممکن است به صورت متفاوت بر سهولت کودکانشان در برخورد با مسائل جنسی خود تاثیر می گذارد.

اوخر کودکی و اوایل بلوغ

پیوند کودک_مراقب در دوران کودکی نسبتا قوی باقی می ماند، گرچه این پیوند زمانی که کودک کمتر به ارائه ی تقویت توسط مراقب وابسته شود، کمتر نمایان می شود. برای مثال، هنگامی که کودک دوست پیدا می کند و در نتیجه تحریک تعاملی ارائه شده توسط پدر و مادر نسبتا کم اهمیت تر می شود، رابطه ضعیف می گردد. زمانی که کودک شروع به رشد جنسی در دوران بلوغ می کند، اهمیت رابطه بیشتر کاهش می یابد. گروه همسالان کودک، که شامل اعضای غیرهمجنس هستند، اغلب به مرکز توجه تبدیل خواهند شد به طوری که تغییرات هورمونی و سایر تغییرات فیزیکی، تماس جنسی را به یک منبع مهم تقویت تبدیل می کنند.

در اوایل بلوغ، اغلب کودکان شروع به انجام اعمالی می کنند تا توجه و محبت بیشتری از همسالان خود به دست آورند_ برای مثال، به وسیله ی تقلید از اعضای گروه همسالان و یا روش های جلب توجه. به دلیل اینکه مراقبین تمایل به مخالفت با خزانه های رفتاری جدید کودکان دارند، بنابراین توجه مراقبین تا حدودی برای کودکان تبدیل به تنبیه می شود، به خصوص در صورتی که مراقبین تلاش کنند تا رفتار آن ها را کنترل کنند یا بر آن ها تاثیر بگذارند.

تعامل کودک_مراقب یک الگوی مهم برای روابط جنسی بزرگسالی فراهم می کند. آن چه کودک قبلا از مراقبین خود در مورد نقش های جنسیتی، و همچنین نگرش نسبت به روابط و رفتار جنسی آموخته است، بر تعاملات او با همسالان نیز تاثیر خواهد گذاشت. برای مثال، تصور کنید، کودک در خانواده ای پرورش یافته که مراقبین آن در حضور کودکان محبتی به یکدیگر نشان نمی دهند. عدم وجود هر گونه مدلی برای رفتار صمیمی در خانه ممکن است باعث شود کودک در بیان احساسات به دیگران نامطمئن و غیر ماهر شود و ممکن است در جاهای دیگر، مثل فیلم یا تلویزیون به دنبال الگو باشد.

فرآیندهای رفتاری پایه در شکل دادن به یادگیری رفتارهای عاشقانه و جنسی اهمیت دارند. انواعی از فرآیندهای پایه که ما شناسایی کرده ایم (تقویت، تنبیه، تمیز، تعمیم، و غیره) هستند، که خصوصا برای کودکان خردسالی که هنوز در حال رشد زبان اند تاثیرگذار می باشند. هرچند که، توانایی کلامی به طرز چشمگیری در یادگیری انسانی موثر است، و بنابراین وقتی زبان به خوبی شکل می گیرد، هرگونه تحلیلی از یادگیری انسانی باید این پدیده را در نظر بگیرد.

محقق و مترجم: فاطمه(ندا) مهفر_ کارشناس ارشد روانشناسی بالینی