آیا “عشق” با “دوست داشتن” متفاوت است؟

دیدگاه های مختلف روانشناختی به عشق

عشق به عنوان یک نیروی تکاملی

عشق از منظر تکاملی نیز مشاهده شده است. به طور کلی، از نظر دیدگاه تکاملی عشق برای داشتن عملکردهای انطباقی است که تولید مثل و بقا را تضمین می کنند. برای مثال، عشق آتشین منجر به تولید مثل و نیروگذاری مشترک برای پرورش کودکان می شود. بعلاوه، در رسیدن به این هدف عشق والدینی مکمل عشق رمانتیک است، چراکه عشق کودکان را در زمانی که عمیقا وابسته هستند به سمت تضمین بقایشان هدایت می کند. در این روابط، عشق و رشد همزمان یک تعهد بلند مدت بین والدین، توسط روانشناسان تکاملی به عنوان “پیوند دو جانبه”، در نظر گرفته می شوند. شواهد حاکی از این است که ما تنها گونه هایی نیستیم که پیوند دوجانبه و تعهد بلند مدت را تشکیل می دهیم. اما، زمانی که دو انسان باهم پیوندی تشکیل می دهند، این تمایلات تکامل یافته منجر به شکل گیری تجارب عاشقانه می شود، که این تجربه ها خاص گونه ی ما است.

عشق به عنوان یک کلمه

افراد مختلف تعاریف بسیاری از عشق دارند. یک تحلیل عاملی از مجموعه ی ارزیابی ها نشان داد که “عشق” اغلب با صمیمیت، تعهد، و اشتیاق مرتبط است. بنابراین وقتی افراد در مورد عشق صحبت می کنند، منظور آن ها خیلی چیزهاست.

مردم اغلب بین “دوست داشتن” و “عاشق شدن” تمایز قائل هستند. “دوست داشتن” بیشتر منعکس کننده ی عشق مشفقانه است، در حالی که “عاشق شدن” بیشتر بر یک احساس عاشقانه ی شدید دلالت دارد. این کلمات و ارزیابی ها می توانند به عنوان معیارهایی برای روابط به کار گرفته شوند. برای مثال، وقتی از کسی که با او در ارتباط بودید جدا می شوید، اغلب از طرف مقابل می شنوید که، “دوستت دارم، اما عاشقت نیستم.” در اینجا احتمالا او در حال اشاره به فقدان شور و اشتیاق است، که یک عنصر ضروری برای یک رابطه ی جدی می باشد. علاوه براین، گاهی اوقات افراد در مورد اینکه احساس می کنند توسط شریک عاطفی شان دوست داشته نمی شوند شکایت می کنند. در این موارد، عشق چیزی است که فرد از دیگری دریافت می کند، نه فقط در قالب رفتارها، بلکه به عنوان احساسی که در طرف مقابل ایجاد شده است.

در مجموع، ارتباطات افراد با کلمه ی “عشق” پیچیده و نشان دهنده ی این حقیقت است که این تجربه در وصف دشوار است.

عشق به عنوان یک احساس

همان طور که نشان داده ایم، روانشناسان دیدگاه های مختلفی در مورد عشق ارائه داده اند. هرچند، اکثر این دیدگاه ها، عشق را به عنوان یک احساس مطرح می کنند، اما گاهی اوقات آن را با شناخت ها و رفتارها نیز تلفیق می کنند. حتی جان واتسون، “پدر رفتارگرایی”، هنگام نوشتن این متن برای معشوقه ی خود: “تک تک سلول های من برای توست. تمام واکنش های من مثبت و به سمت توست. همچنین تمام واکنش های قلبی من نیز به سمت توست. من نمی توانم بیشتر از اینکه هستم مال تو باشم حتی اگر یک عمل جراحی مارا تبدیل به یک نفر کند” در برابر این دیدگاه رمانتیک عشق شکست خورد. باتوجه به این نقل قول و دیدگاه های روانشناختی که ارائه کردیم، مفهوم عشق به عنوان یک احساس به خصوص در روانشناسی فراگیر است. اما اجازه دهید مشکلاتی را که با دیدگاه عشق به عنوان یک احساس وجود دارد ملاحظه کنیم.

مشکلات دیدگاه مرسوم

دیدگاه های روانشناختی اصلی در مورد عشق رمانتیک در تصورات فرهنگی مردم از عشق ریشه دارند. مفهوم مشترکی که عمدتا در این کتاب اهمیت دارد “عشق به عنوان یک احساس یا هیجان است”. در فرهنگ غربی مردن ما، افراد در مورد احساسات، هیجانات، انگیزه ها، اشتیاق، و نیازها در روابط عاشقانه صحبت می کنند، هرچند، زمانی که عشق به عنوان چیزی که احساس می شود، خصوصا به عنوان یک “احساس خوب” در نظر گرفته می شود، می تواند مشکل ساز باشد.

همه ی “احساسات خوب” در عشق مطلوب هستند. اما، هنگامی که تاکید زیادی بر احساسات خالص به عنوان نیرو محرکه در روابط صورت گیرد ممکن است افراد دچار نا امیدی و شکست شوند. بیشتر اوقات، افراد عشق را از منظر تاثیر آن بر خودشان می بینند، یعنی به جای اینکه بر توجه کردن به طرف مقابل تمرکز کنند، تمرکزشان براین است که چگونه شخص مقابل احساسی در آن ها به وجود می آورد و چگونه نیازهایشان برآورده می شود. از آغاز دوران رمانتیک در قرن هجدهم، مردم به طور فزاینده ای عشق را به عنوان دلیل اصلی شکل گیری روابط و ایجاد تعهدات مادام العمر، قرار داده اند. اما، درصورتی که افراد روابط خود را طبق چیزی که در افسانه ها گفته شده دنبال کنند، ممکن است دچار تناقض شوند و خود را غیر فعال و ناراضی ببینند.

محقق و مترجم: فاطمه(ندا) مهفر_ کارشناس ارشد روانشناسی بالینی