عشق از نظر روانشناسی(1)

دیدگاه های مختلف روانشناختی به عشق

فایل صوتی این مقاله به همراه توضیحات تکمیلی:

عشق به عنوان یک هیجان

هاتفیلد و والستر(1978) دو نوع عشق رمانتیک را توصیف می کنند:

عشق آتشین، یک حالت عاطفی شدید که به وسیله ی اشتیاق، آرمانی سازی، جاذبه ی جنسی، و تمایل به اتحاد کامل با شخصی دیگر شناخته می شود. عشق مشفقانه، که نشان دهنده ی نوعی حساسیت و مهربانی، و کمتر جنسی است.

برای بسیاری از افراد، که در اوایل رابطه هستند، احساس عشق آتشین بالا است، اما با گذشت زمان این احساس کاهش می یابد. در مقابل، رفته رفته عشق مشفقانه افزایش می یابد که باعث می شود دو نفر زمان بیشتری را با یکدیگر صرف کنند. اما این الگوی کلی برای همه ی زوج ها درست نیست، تمایز بین این دو نوع عشق همچنان در نوشته ها ادامه دارد.

برشید(2006) تحلیلی از عشق را در یک مفهوم وسیع تر ارائه داد که با این وجود به تحلیل عشق رمانتیک مربوط است. برشید به عشق با دلبستگی و عشق مشفقانه اشاره دارد. عشق با دلبستگی به پیوندی که بین نوزادان و مراقبین(معمولا والدین) ایجاد می شود مرتبط است و بنابراین به عنوان عشق رمانتیک شناخته نمی شود. این احساس، بیشتر با عشق پدرانه یا مادرانه همراه است. در مقابل، عشق مشفقانه، که با نگرانی در مورد رنج و رفاه دیگران شناخته می شود، ممکن است در روابط عاشقانه ظاهر شود. در این عشق، نوعی احساس فداکارانه مطرح می شود، که در آن نیازها، خواسته ها، و دردهای دیگران مورد توجه قرار می گیرد. این عشق شامل دیدن و ارزش نهادن به دیگری با پذیرش است.

نظریه مثلث عشق استرنبرگ(1986) دیدگاه روانشناختی دیگری را مطرح می کند. در این مدل، عشق شامل سه جزء در نظر گرفته می شود: 1)صمیمت، 2)اشتیاق، 3)تصمیم/تعهد. صمیمیت به احساس نزدیکی و محبت که در یک رابطه تجربه می شود اشاره دارد. اشتیاق جاذبه ی جنسی شدید را شامل می شود. تصمیم/تعهد به تصمیم گیری کوتاه مدت و بلند مدت برای ماندن با یک فرد خاص مربوط می شود. استرنبرگ معتقد است که انواع مختلف عشق بر اساس تعامل این سه عامل ظهور می کنند. برای مثال، “شیفتگی” زمانی است که اشتیاق همراه با مقدار خیلی کمی صمیمیت و تعهد وجود دارد یا اصلا صمیمیت و تعهد وجود ندارد، و “عشق تهی” زمانی ظاهر می شود که تعهد بدون صمیمیت و اشتیاق وجود دارد. به همین ترتیب، “مهر و علاقه” شامل صمیمت بدون اشتیاق و تعهد است. “عشق ابلهانه” در شرایطی است که اشتیاق و تعهد بدون صمیمیت وجود دارند. “عشق رفاقتی” به معنای وجود صمیمیت و تعهد بدون اشتیاق است. “عشق آرمانی” صمیمیت و اشتیاق بدون وجود تعهد، و “عشق کامل” وجود هر سه جنبه می باشد.

عشق در فرهنگ های مختلف

برخی معتقدند که ممکن است عشق رمانتیک یک پدیده ی غربی، و ویژگی کشورهای مدرن و صنعتی باشد. هرچند که، شواهد به طور فزاینده نشان می دهند که عشق رمانتیک در فرهنگ های مختلف در سراسر جهان تجربه شده است. مطالعات بین فرهنگی بیشتر پیشنهاد می کنند که عشق آتشین یک ساختار یک بعدی نیست، بلکه از چندین عامل مرتبط، شامل تعهد، امنیت، اشتیاق، عاطفه، پایداری، و میزان تمرکزی که افراد بر شریک عاطفی خود دارند، تشکیل می شود. بنابران، به نظر می رسد که عشق رمانتیک جهانی است، اما معنا و بیان آن در فرهنگ های مختلف متفاوت است.

محقق و مترجم: فاطمه(ندا) مهفر_کارشناس ارشد روانشناسی بالینی