خود بیمار انگاری چیست؟

خود بیمار انگاری

خود بیمار انگاری، که هایپوکندریا نیز نامیده می شود، نگرانی در مورد داشتن یک بیماری جدی است. این وضعیت ناتوان کننده نتیجه ی ادراک نادرست از وضعیت بدنی یا ذهنی علی رغم نبود یک تشخیص پزشکی واقعی است. شخصی که از خود بیمارانگاری رنج می برد به عنوان خود بیمار انگار شناخته می شود.

اغلب، حتی زمانی که پزشک به افراد مبتلا به خود بیمار انگاری اطمینان می دهد که نگرانی آن ها در مورد وجود این علائم هیچ پایه ی پزشکی ندارد، یا اگر هم بیماری پزشکی وجود داشته باشد، نگرانی آن ها به مراتب بیش از سطح بیماری است، همچنان این نگرانی ها در فرد ادامه دارد. بسیاری از خود بیمار انگارها بر یک علامت خاص، از قبیل مشکلات گوارشی، تپش قلب، یا خستگی عضلانی به عنوان کاتالیزور نگرانی خود تمرکز می کنند. برای تشخیص خود بیمار انگاری باید علائم برای حداقل 6 ماه در فرد وجود داشته باشند.

درDSM-IV-TR( راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی_ ویرایش چهارم_ اصلاح شده)، خود بیمار انگاری، به عنوان یک اختلال سوماتوفرم (اختلال جسمانی شکل) مشخص شده است. در نسخه ی جدید منتشر شده از راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM-5)، تشخیص خود بیمار انگاری با تشخیص اختلال علائم جسمانی و اختلال اضطراب بیماری، جایگزین شده است.

بسیاری اشخاص با خود بیمار انگاری در تشخیص پزشکان ابزار تردید و بی اعتمادی می کنند، و گزارش می دهند که اطمینان پزشکان در مورد عدم وجود یک بیماری پزشکی جدی قانع کننده نیست. علاوه بر این، بسیاری از افراد خود بیمار انگار در حضور پزشکان یا زمانی که در یک مرکز پزشکی هستند فشار خون بالا، استرس، و اضطراب را تجربه می کنند، شرایطی که به عنوان “سندروم روپوش سفید” شناخته می شود. بسیاری از خود بیمار انگاران نیاز به اطمینان مستمر از طرف پزشکان، خانواده، یا دوستان دارند و این اختلال می تواند علاوه بر خود شخص برای خانواده و دوستان او نیز به یک عذاب ناتوان کننده تبدیل شود. بعضی از افراد مبتلا به خود بیمار انگاری به طور کامل از یادآوری هر گونه بیماری اجتناب می کنند، در حالی که دیگران اغلب به مراکز پزشکی مراجعه می کنند. بعضی از افراد مبتلا ممکن است هرگز در مورد آن صحبت نکنند.

تشخیص

DSM-IV با توجه به معیارهای زیر خود بیمار انگاری را توصیف می کند:

• داشتن دغدغه ی ذهنی با ترس از وجود یک بیماری جدی که بر پایه ی سو تعبیر فرد از علائم بدنی است.
• دغدغه ای که علی رغم ارزیابی های پزشکی مناسب و اطمینان خاطر پزشکان همچنان ادامه دارد.
• به شدت هذیان (جز اختلالات هذیانی) نیست، و محدود به یک نگرانی در مورد ظاهر (اختلال بدشکلی بدن) نمی شود.
• این دغدغه باعث پریشانی بالینی قابل توجه یا اختلال در عملکرد اجتماعی، شغلی، یا جنبه های مهم دیگر می شود.
• طول مدت اختلال حداقل 6 ماه است.
• این دغدغه به وسیله ی اختلال اضطراب فراگیر، اختلال وسواسی-اجباری، اختلال پانیک(وحشتزدگی)، یک اپیزود افسردگی عمده، اضطراب جدایی، یا یک اختلال شبه جسمانی دیگر بهتر قابل توصیف نمی باشد.

DSM-5 تشخیص خود بیمار انگاری را با “اختلال اضطراب بیماری” جایگزین ساخته است.

سبب شناسی

خود بیمار انگاری در حال حاضر یک اختلال روان تنی، یعنی یک بیماری ذهنی با علائم جسمی شناخته می شود.

تصور نادرست از خطر و شناسایی علائم غیر اختصاصی به عنوان نشانه های جدی بیماری به تشدید ترس های خود بیمار انگاری کمک می کنند.

شیوع بیماری های عمده یا پیش بینی بیماری های همه گیر نیز می تواند به خود بیمار انگاری کمک کند. آمار مربوط به بیماری های خاص، از قبیل سرطان، این توهم خود بیمار انگاری را به افراد خواهد بخشید که این بیماری در آن ها نیز در حال رشد است.

مراقبت بیش از حد و تمرکز بیش از حد بر نگرانی های جزئی مربوط به سلامت نیز به عنوان یک علت بالقوه در پیشرفت خود بیمار انگاری دخیل هستند.

وجود بیماری جدی در خانواده یا مرگ اعضای خانواده نیز از علل رایج خود بیمار انگاری در افراد خاصی است. به طور مثال، زمانی که والدین به سن مرگ زودرس ناشی از بیماری نزدیک می شوند، بعضی افراد دچار خود بیمار انگاری می شوند. این افراد اعتقاد دارند از بیماری ای مشابه چیزی که باعث مرگ والدینشان شد رنج می برند، گاهی اوقات این افکار باعث حملات هراس (پانیک) با علائم مربوطه نیز در این افراد می شوند.

مطالعات خانوادگی روی خود بیمار انگاری انتقال ژنتیکی این اختلال را نشان ندادند. مطالعات نشان دادند که فقط اختلال جسمانی کردن و اختلال اضطراب فراگیر در میان خویشاوندان افرادی که از خود بیمار انگاری رنج می برند نسبت به متوسط خانواده ها رایج تر است. مطالعات دیگر نشان دادند که در بستگان درجه یک بیماران مبتلا به اختلال وسواسی اجباری (OCD)، یک اختلال جسمانی شکل( خود بیمار انگاری یا اختلال بد شکلی بدن) بیش تر وجود دارد.

محقق و مترجم: فاطمه(ندا) مهفر_ کارشناس ارشد روانشناسی بالینی