بیماری ام اس را بیشتر بشناسید!

بیماری ام اس

مولتیپل اسکلروزیس (MS) یک بیماری ناتوان کننده در مغز و نخاع (سیستم عصبی مرکزی) است. در بیماری ام اس سیستم ایمنی به غلاف های محافظ (میلین) که فیبرهای عصبی را پوشش می دهند، حمله می کند و باعث بروز مشکلات ارتباطی بین مغز و بقیه بدن می شود. در نهایت بیماری باعث می شود اعصاب اوضاع بدتری پیدا کنند و یا به طور دائم آسیب ببینند.

نشانه های بیماری ام اس بسیار گسترده است و بستگی به میزان آسیب عصبی و محل وارد شدن آسیب دارد. برخی افراد مبتلا به ام اس شدید ممکن است توانایی راه رفتن خود را از دست بدهند، در حالیکه برخی دیگر بدون مشاهده علائم خیلی ناراحت کننده در طولانی مدت بهبود پیدا می کنند.

درمانی برای ام اس وجود ندارد. روش های موجود سرعت بهبود را فازیش داده و علائم را مدیریت می کنند.

در ویدئوی زیر بیماری ام اس به طور کامل توضیح داده می شود. توصیه می شود ویدئوی زیر را حتما مشاهده کنید:

نشانه های بیماری ام اس

نشانه های بیماری ام اس در افراد مختلف یکسان نیست و در طول دوره بیماری به رشته های عصب های آسیب دیده بستگی دارد. به طور کل نشانه های این بیماری عبارتند از:

• بی حسی یا ضعف در یک یا چند عضو که معمولا در یک طرف از بدن و یا در پاها و بالاتنه بروز می کند.
• از دست دادن نسبی یا کامل بینایی که معمولا در یک چشم بروز می کند و اغلب با درد در هنگام حرکت دادن چشم همراه است.
• دو بینی طولانی مدت
• سوزن سوزن شدن یا درد در قسمت هایی از بدن
• احساس شوک برقی که با حرکات خاصی در گردن بروز می کند و به ویژه گردن را به سمت جلو خم می کند.
• لرزش، عدم هماهنگی و یا راه رفتن ناپایدار
• لکنت زبان
• خستگی
• سرگیجه
• بروز مشکل در عملکرد روده یا مثانه

در صورت مشاهده هر یک از این علائم به پزشک مراجعه کنید.

دوره بیماری

اغلب افراد مبتلا به بیماری ام اس با یک دوره عود کننده – فروکش کننده روبه رو می شوند. این افراد دوره هایی از بروز علائم جدید یا عود بیماری را طی چند روز یا چند هفته مشاهده می کنند و معمولا به طور نسبی یا کامل بهبود پیدا می کنند. این دوره های عود با دوره بهبود و آرام بیماری دنبال می شوند که ممکن است ماه ها یا حتی سال ها دوام داشته باشد.

افزایش کم دمای بدن ممکن است به طور موقت علائم بیماری ام اس را بدتر کنند، اما به عنوان عوامل عود بیماری در نظر گرفته نمی شود.

حدود 60 تا 70 درصد از مبتلایان به ام اس که دارای دوره عود کننده – فروکش کننده هستند، در نهایت پیشرفت مداوم علائم را مشاهده می کنند که با هیچ بهبودی همراه نیست و به ام اس پیشرونده ثانویه نامیده می شود.

وخیم تر شدن علائم معمولا با مشکل در تحرک و راه رفتن همراه است. میزان پیشرفت بیماری تا حد زیادی در بین افراد مبتلا به ام اس پیشرونده ثانویه متغیر است.

برخی مبتلایان به ام اس پیشروی ثابت و تدریجی از علائم را بدون هیچ عود بیماری مشاهده می کنند. این نوع نیز ام اس پیشرونده اولیه نامیده می شود.

علت بیماری ام اس

علت بروز بیماری ام اس ناشناخته است. این بیماری یک بیماری خود ایمنی محسوب می شود که سیستم ایمنی بافت های بدن خود را مورد حمله قرار می دهد. در مورد بیماری ام اس اختلال در عملکرد سیستم ایمنی باعث تخریب میلین (ماده چرب که رشته های عصبی را در مغز و نخاع می پوشاند) می شود.

میلین مشابه عایق به کار رفته در سیم های برق است. زمانی که میلین محافظت کننده آسیب ببیند و فیبر عصبی بدون محافظ بماند، پیغام هایی که در طول آن عصب حرکت می کنند، سرعت کمتری خواهند داشت و یا مسدود می شوند. عصب ممکن است به خود نیز آسیب بزند.

هنوز علت اینکه چرا برخی به ام اس مبتلا می شوند، مشخص نیست. به نظر می رسد ترکیبی از ژنتیک و عوامل محیطی در بروز این بیماری موثر هستند.

عوامل تشدید کننده

عوامل زیر خطر بروز بیماری ام اس را افزایش می دهند:

• سن. ام اس ممکن است در هر سنی رخ دهد، اما در بیشتر مواقع در سنین 15 تا 60 سالگی بر روی افراد تاثیر می گذارد.
• جنسیت. زن ها دو برابر مردها در معرض ابتلا به بیماری ام اس هستند.
• سابقه خانوادگی. اگر والدین یا یکی از خواهر و برادرهایتان به ام اس مبتلا شده باشد، خطر بروز این بیماری در شما بیشتر خواهد بود.
• برخی عفونت های خاص. برخی ویروس ها باعث بروز ام اس می شوند که عبارتند Epstein-Barr که باعث مونونوکلئوز عفونی می شود.
• نژاد. افراد سفید پوست، به ویژه کسانی که مربوط به شمال اروپا هستند، بیش از هر کس دیگری در معرض خطر ابتلا به ام اس هستند. مردم آسیا، افریقا و بومیان امریکا کمتر به این بیماری دچار می شوند.
• آب و هوا. ام اس بیشتر در کشورهایی با آب و هوای معتدل مشاهده می شود، از جمله کانادا، شمال ایالات متحده، نیوزیلند، جنوب شرقی استرالیا و اروپا.
• برخی بیماری های خودایمنی خاص. اگر مبتلا به بیماری تیروئید، دیابت نوع 1 یا بیماری التهابی روده باشید، بیشتر در معرض خطر ابتلا به ام اس هستید.
• سیگار کشیدن. افراد سیگاری که علائمی مشابه ام اس تجربه می کنند، بیش از غیر سیگاری ها در معرض ابتلا به بیماری ام اس هستند.

پیامدها

افراد مبتلا به بیماری ام اس ممکن است دچار مشکلات زیر شوند:

• گرفتگی یا سفتی عضلات
• فلج که معمولا در پاها بروز می کند.
• مشکل در مثانه، روده یا عملکردهای جنسی
• تغییرات ذهنی مانند فراموشی یا اختلالات خلقی
• افسردگی
• تشنج

تاثیر ویتامین D بر ام اس

ممکن است در مورد ارتباط بین ام اس و ویتامین D چیزهایی شنیده باشید. علائم امیدوار کننده و موثری وجود دارد که نشان می دهند ویتامین D می تواند باعث بهبود علائم شود. اما برای بیان نظر قطعی مطالعات بیشتری لازم است.

بررسی های زیادی در زمینه تاثیر ویتامین D بر ام اس انجام شده اند و همه آنها نشان داده اند که این ویتامین برای افراد مبتلا به ام اس و کسانی که قصد پیشگیری از این بیماری را دارند، مفید است. در ادامه به تاثیرات ویتامین D بر ام اس می پردازیم:

• سرعت پیشروی بیماری را کاهش می دهد. محققان علائم مربوط به بیماری ام اس را در مراحل اولیه آن بررسی کرده اند. آنها دریافتند که پس از 5 سال افرادی که ویتامین D بیشتری در خون خود دارند، کمتر دچار مشکل می شوند.
• از ام اس پیشگیری می کند. بررسی ها نشان داده اند کودکانی که زیاد در معرض نور خورشید قرار می گیرند، که یکی از راه های دریافت ویتامین D است، در بزرگسالی احتمال ابتلای آنها به این بیماری کمتر است.

برخی تحقیقات نیز چگونگی تاثیر ویتامین D را مشخص کردند. این ویتامین برای سیستم ایمنی مفید است. زمانی که به بیماری ام اس دچار می شوید، سیستم ایمنی به درستی کار نمی کند.

چه میزان ویتامین D نیاز داریم؟

بحث های زیادی در مورد میزان مناسب مصرف ویتامین D وجود دارد. انجمن ملی ام اس بیان می کند 200 تا 600 واحد بین المللی ویتامین D برای هر کس لازم است.

پزشکان و محقق ها معتقدند که اکثر مردم و نه فقط مبتلایان به ام اس، ویتامین D کمی مصرف می کنند. به روش های زیر می توان سطح ویتامین D بدن خود را بهبود بخشید:

• نور خورشید. 10 تا 15 دقیقه در روز در معرض نور خورشید قرار بگیرید. اما زیاد این کار را انجام ندهید، زیرا قرار گرفتن طولانی مدت در برابر نور خورشید خطر بروز سرطان پوست را افزایش می دهد.
• غذا. ماهی قزل آلا، ماهی خال مخالی و ماهی تن و ساردین حاوی ویتامین D هستند. به علاوه مقادیر کمی از این ویتامین در جگر گاو، پنیر و زرده تخم مرغ وجود دارد.

گاهی نیز ویتامین D و مواد معدنی به غذاهایی اضافه می شوند که حاوی این ویتامین نیستند. به برچسب غذاها دقت کنید، عبارت حاوی ویتامین D یا “fortified with vitamin D” نشان می دهند که غذای مورد نظر غنی شده با ویتامین D است. به علاوه ویتامین D در مواد غذایی زیر نیز یافت می شود:

• غلات
• آب پرتقال
• ماست
• شیر

آیا باید از مکمل ها مصرف کنیم؟

کارشناسان نظرات مختلفی در این باره دارند. برخی می گویند به مقدار معقول مصرف این مکمل ها مشکلی ندارد، زیرا آسیبی به بدن نمی زنند. اما بسیار مراقب باشید، مکمل هایی که حاوی سطح بالایی از این مکمل هستند بسیار خطرناکند.

برخی دیگر معتقدند مصرف نکردن مکمل ها بهتر است، زیرا هنوز تحقیقات کافی در مورد تاثیر ویتامین D بر روی علائم ام اس انجام نشده است. این محققان معتقدند هنوز نسبت به میزان مناسب ویتامین D مطمئن نیستند.

بنابراین قبل از مصرف قرص های مکمل ویتامین D با پزشک خود مشورت کنید و به یاد داشته باشید که این مکمل ها جایگزینی برای داروهای تجویز شده توسط پزشک نیستند و برای مقابله با ام اس به داروهای تجویز شده توسط پزشک هم نیاز دارید.

بهترین متخصصان مغز و اعصاب را در سراسر ایران از ما بخواهید (اینجا کلیک کنید)

منبع 1 منبع 2 منبع 3

نگارنده: سمیه محمدی

گروه پزشکان جایروس