آشنایی با بیماری اوتیسم

اوتیسم چیست؟

اوتیسم یک اختلال مغزی است که توانایی فرد در برقراری ارتباط با دیگران را دچار مشکل می سازد. این اختلال در ابتدا در کودکان خردسال بروز می کند که به شکل خفیف یا شدید ظاهر می شود. از هر 68 کودک یک کودک به اوتیسم مبتلا می شود که میزان این بیماری در پسران 5 برابر دختران است.

علائم اوتیسم

قبل از اینکه کودک به سن 3 سالگی برسد، متخصصان می توانند علائم مربوط به اوتیسم را مشاهده کنند. به طور طبیعی برخی کودکان بین سنین 18 تا 24 ماهگی این اختلال را نشان می دهند و سپس مهارت های خود را از دست می دهند. علائم اوتیسم عبارتند از:

• حرکات تکراری (تکان خوردن یا چرخش)
• اجتناب از برقراری تماس چشمی و فیزیکی
• تاخیر در سخن گفتن
• تکرار کلمات یا عبارات
• ناراحت یا عصبانی شدن از تغییرات جزئی

حتی نوزادان خیلی کم سن و سال هم اجتماعی هستند، بنابراین با مشاهده رفتار کودک در برقراری تعامل با دنیای اطراف خود، کشف علائم اوتیسم امکان پذیر خواهد شد. در این سن کودک مبتلا به طیف اختلال اوتیسم دچار علائم زیر خواهد بود:

• به صدای مادر واکنشی نشان نمی دهد.
• با شنیدن نام خود واکنشی نشان نمی دهد.
• با دیگران تماس چشمی برقرار نمی کند.
• تا سن یک سالگی صدایی تولید نمی کند یا اشاره نمی کند.
• به لبخند یا رفتارهای اجتماعی دیگران پاسخ نمی دهد.

ممکن است کودکانی که به اوتیسم مبتلا نیستند نیز چنین علائمی از خود نشان دهند، اما بهتر است در صورت بروز هر گونه نگرانی بلافاصله به پزشک مراجعه کنید.

علائم اوتیسم در سال دوم تولد توجه بیشتری جلب می کنند. در این سن کودکان اولین لغات خود را بیان می کنند و به آنچه می خواهند اشاره می کنند. کودک مبتلا به اوتیسم منزوی است. دیگر علائم اوتیسم عبارتند از:

• تا سن 16 ماهگی هیچ لغتی بیان نمی کند.
• تا سن 18 ماهگی هیچ بازی وانمودی انجام نمی شود.
• تا سن 2 سالگی هیچ عبارت 2 کلمه ای بیان نمی شود.
• کودک مهارت های زبانی خود را از دست می دهد.
• هیچ علاقه ای به پیشنهادات دیگران برای بازی نشان نمی دهند.

افراد مبتلا به اوتیسم گاهی دچار علائم جسمی نیز می شوند، از جمله اختلالات خواب و مشکلات گوارشی مانند یبوست. عضلات بزرگ که برای دویدن و بالا رفتن از بلندی استفاده می شود، و عضلات کوچکتر مانند عضله های دست ها، در بدن این کودکان همکاری ضعیفی با یکدیگر دارند. حدود یک سوم افراد مبتلا به اوتیسم دچار تشنج نیز می شوند.

اوتیسم چگونه مغز را تحت تاثیر قرار می دهد؟

اوتیسم بخش هایی از مغز را تحت تاثیر قرار می دهد که احساسات، روابط و حرکات بدن را کنترل می کنند. کودکان نوپا که مبتلا به اختلال اوتیسم هستند معمولا دارای سر و مغز بزرگ هستند که ممکن است مربوط به مشکلات در رشد مغز باشد. ژن های غیرطبیعی که از والدین به کودک می رسد، باعث عملکرد ضعیف بخش هایی از مغز می شوند. محققان بر این امید هستند که راهی برای تشخیص اوتیسم از طریق اسکن مغز پیدا کنند.

معاینات اولیه برای اوتیسم

در بسیاری از کودکان اوتیسم تا زمان پیش از دبستان یا حتی مهد کودک تشخیص داده نمی شود و ممکن است کمک های مورد نیاز را در سال های اول از دست بدهند. به همین دلیل توصیه می شود برای کودکانی که تا 9 ماهگی در مهارت هایی اصلی دچار مشکل هستند، مورد تست های غربالگری قرار گیرند. معاینات ویژه طیف گسترده اوتیسم در سنین زیر نیاز خواهند بود:

• 18 ماهگی
• 24 ماهگی
• کودکان دارای رفتارهای نگران کننده یا سابقه اوتیسم در خانواده

مشکلات تکلم

در معاینات منظم پزشک واکنش نوزاد را به صدا، لبخند یا دیگر حالات چهره شما مورد بررسی قرار می دهد. آیا کودک صداسازی می کند؟ در صورت بروز مشکلات گفتار یا تاخیر در تکلم به متخصص گفتار درمانی مراجعه کنید. شنوایی سنجی نیز ممکن است لازم باشد. اکثر کودکان مبتلا به اوتیسم در نهایت سخن می گویند، اما خیلی دیرتر از دیگر کودکان شروع به حرف زدن می کنند. بیان مکالمه برای این کودکان دشوار است، به علاوه این کودکان به شکل آهنگین یا رباتیک سخن می گویند.

مهارت های اجتماعی ضعیف

مشکل در برقراری ارتباط با دیگران یکی از مهم ترین مشخصه های اوتیسم می باشد. یک روانشناس آموزش دیده می تواند خیلی زودتر مشکلات اجتماعی را شناسایی کند. این کودکان از برقراری تماس چشمی با دیگران، از جمله والدین خود، اجتناب می کنند. آنها بر روی یک جسم تمرکز می کنند، در حالیکه برای مدت طولانی از دیگر موارد اطراف خود غافل می شوند. همچنین این کودکان برای برقراری ارتباط از حالت بدن یا چهره استفاده نمی کنند.

هیچ آزمایش پزشکی برای تشخیص اوتیسم وجود ندارد، اما معایناتی وجود دارند که در رد کردن مشکلات شنوایی، مشکلات کلامی یا مسائل رشد، که بی ارتباط به اوتیسم هستند، موثر خواهند بود. شاید لازم باشد والدین به سوالاتی پاسخ دهند تا مهارت های ارتباطی و رفتاری کودک ارزیابی شوند. درمان سریعتر این عارضه، قبل از 3 سالگی، می تواند به رشد و بهبود کودک کمک زیادی کند.

سندروم اسپرگر

افراد مبتلا به سندروم اسپرگر دچار کم هوشی یا مشکلات زبانی نیستند. در حقیقت آنها مهارت های کلامی پیشرفته ای دارند. اما از نظر اجتماعی منزوی بوده و در فهمیدن مسائل غیرکلامی، مانند حالت چهره، دچار مشکل هستند. این افراد با اشتیاق بر روی یک موضوع تمرکز می کنند اما در پیدا کردن دوست یا برقراری ارتباط با دیگران مشکل دارند.

درمان اوتیسم

برنامه های رفتاری: رفتار درمانی برای کمک به کودکان مبتلا به اوتیسم به کار می رود تا بتوانند صحبت کنند، رابطه برقرار کنند، فعالیت جسمی داشته باشند و با دیگران به طور موثر روبه رو شوند. این برنامه های فشرده گام به گام فعالیت های مثبت را تشویق کرده و از بروز فعالیت های منفی جلوگیری می کند.

مدارس خدمات خاصی برای کمک به کودکان مبتلا به اوتیسم ارائه می دهند تا یاد بگیرند و رشد کنند. این آموزش های خاص شامل گفتار درمانی و کار درمانی می باشد. مدارس برنامه های آموزشی فردی برای هر کودک ارائه می دهند.

درمان دارویی برای اوتیسم وجود ندارد، اما مصرف برخی داروها به بهبود علائم کمک می کند. داروهای ضد روان پریشی برای مشکلات رفتاری جدی استفاده می شوند. اگر تشنج یکی از مشکلات کودک مبتلا به اوتیسم باشد، داروهای ضد تشنج نیز تجویز می شوند. داروهای افسردگی از دیگر داروهای مربوط به اوتیسم هستند. واکنش کودک نسبت به داروها باید به دقت کنترل شوند.

کودکان مبتلا به اوتیسم ممکن است به صدا، لامسه، چشایی و بو – که مشابه یک بیماری تحت عنوان اختلال یکپارچگی حسی می باشد – بسیار حساس باشند. طی بررسی های مختلف محققان دریافتند که کمک به کودکان برای هماهنگی با حواس مختلف به بروز کمتر علائم اوتیسم و رفتار بهتر کمک می کند.

اوتیسم و فناوری

حتی کودکان بدون کلام با دستگاه های جدیدی که برای تبدیل تصاویر به متن یا گفتار طراحی شده اند، می توانند به راحتی سخن بگویند. تلفن های همراه هوشمند و کامپیوترها از این دسته فناوری ها محسوب می شوند.

رژیم غذایی مناسب برای اوتیسم

مشکلات گوارشی در بین کودکان مبتلا به اوتیسم رایج می باشد و حدود 30 درصد این کودکان ممکن است تمایل به خوردن مواد غیر خوراکی مانند کاغذ داشته باشند. برخی والدین رژیم غذایی بدون گلوتن (موجود در گندم) و کازئین (پروتئین موجود در شیر) را امتحان کرده اند. برخی مکمل ها مانند ویتامین B6 و منیزیم نیز مورد استفاده قرار می گیرند. تاکنون در مورد تاثیر رژیم غذایی بر بیماری اوتیسم چیزی ثابت نشده است. تغییر رژیم غذایی تحت نظارت پزشک انجام شود تا از تاثیرات آن اطمینان حاصل شود.

عامل بروز اوتیسم چیست؟

دانشمندان در مورد علت اصلی بروز بیماری اوتیسم مطمئن نیستند، اما از آنجایی معمولا در بین اعضای یک خانواده چند مورد مشاهده می شود احتمالا ژنتیک نقش مهمی در بروز این بیماری بازی می کند. در مورد تاثیر مواد شیمیایی در محیط و یا عفونت های قبل از تولد محققان در حال انجام تحقیقات هستند. بیماری اوتیسم بیشتر در بین افراد مبتلا به دیگر اختلالا ژنتیک، مانند توبروز اسکلروز و سندروم X شکننده، شایع می باشد. مصرف والپروئیک اسید یا تالیدومید در دوران بارداری خطر ابتلا به اوتیسم را افزایش می دهد.

اگر یک کودک مبتلا به اوتیسم دارید، تا 19 درصد احتمال متولد شدن یک کودک اوتیسمی دیگر در خانواده شما وجود دارد. اگر دو کودک مبتلا به این اختلال دارید، میزان این درصد در فرزند سوم شما بیشتر خواهد شد. تحقیقات بر روی دو قلوها نشان داده که اگر یکی از دوقلوهای پسر به اوتیسم مبتلا باشد، احتمال بروز این بیماری در نوزاد دیگر 31 درصد خواهد بود. اگر دو کودک از نوع دوقلوهای مشابه باشند، خطر برز اوتیسم در دیگری به میزان 77 درصد خواهد بود.

فرد مبتلا به اوتیسم یا سندروم اسپرگر قادر به حضور در دانشگاه یا انجام یک شغل می باشد.

منبع:

http://www.webmd.com/brain/autism/ss/slideshow-autism-overview

نگارنده: سمیه محمدی

گروه پزشکان جایروس